Hamiləlikdə qadağa olunan kosmetik maddələr

Hər bir qadın gözəl olmaq istəyindədir və hamiləlik özünə qulluqdan imtina etməyə səbəb deyil. Özünü rahat hiss etmək və körpəyə zərər yetirmədən hansı kosmetikadan istifadə etmək lazımdır?
Əvvəla hamiləlik və kosmetika bir birini istisna edən anlayışlar deyil. Sadəcə hamiləlik dövründə təbii və hipoallerqik vasitələrin istifadəsinə üstünlük verin.
Hamiləlikdə kosmetika: Nəyi istifadə etmək olmaz?
!Retinol (A vitamini). Adətən lifting (antiage) kosmetikaların tərkibində olur. Onun yüksək dozaları dölün inkişafında pozulma təhlükəsini artırır.
!Melonin ifraz edən fermentlərə təsir göstərən hidroxlorid və qlütation tərkibli vasitələr. Dərinin təbii formalaşma prosesslərinə hər hansı bir müdaxilə körpəyə mənfi təsir göstərir.
!Diqidroksiasiaseton tərkibli "avtozaqar" maddələrin təsiri xərçəng, sonsuzluq və başqa mutaqen problemlər yarada bilir.
!Kosmetik vasitələrdə konservant kimi istifadə olunan parabenlər. Onlar orqanizmdə yığılaraq süd vəzilərin xərçəngi və sonsuzluğa gətirib çıxara bilər.
!Sərt tərkibi yumşaltmaq üçün istifadə edilən etilen oksid (ethylene oxide). Dezinfeksiya xüsusiyyətinə malik olduğuna baxmayaraq bu tərkib orqanizmə kanserogen və mutagen kimi təsir göstərə bilər.
!Hormon tərkibli vasitələr. Hormonal pozğunluq yaradaraq dölün inkişafına mənfi təsir göstərir.
!Vasitədə Lauril sulfat natriy 2% həddini aşırsa. Bu maddə kanserogen sayılmaqla yanaşı orqanizmə zəhərlənmə kimi fəsadlar verə bilir.
!Benzol – təhlükəli toksindir, daxili orqanlara və sümüklərə zərər yetirir.

Doğuşa hazırlıq

Doğuşa hazırlıq. Tövsiyələr
Çox sayda ədəbiyyat, hamilələrin təcrübəsi və həkimlərin tövsiyələri əsasında biz qərara gəldik ki, sizə doğuşa hazırlıq üçün bir-iki tövsiyə verək.
1. Hamiləlik dövrünü doğuşa aid olan məlumatı toplamağa sərf edin. Hamilə olduğunuzu bildiyiniz andan etibarən, doğuşa aid bütün məlumatı toplamağa vaxtınız çoxdur. Çalışın bu dövrdə bacardığınız qədər məlumat toplayın. Mənbə həm kitab, broşur, həm də internet ola bilər. Bundan əlavə siz doğuşa və analığa hazırlıq kurs və seminarlarda da iştirak edə bilərsiniz. Doğuşa informativ hazırlığın əsas komponentləri isə bunlardır: bütün mövcud doğuş növləri ilə tanış olmaq, istəklərinizə və vəziyyətinizə uyğun olanı seçmək. Bu keysəriyyə əməliyyatı ola bilər(epidural və ya ümumi anesteziya altında), təbii doğuş (anesteziya ilə və ya anesteziyasız). Məlumatınız nə qədər çox olsa bir o qədər siz hamiləliyin və doğuşun bu və ya diqər şərtlərinə hazırlıqlı olursunuz.
2. Həkim və doğum evini seçin. Öz istəklərinizi müəyyən edəndən sonra, həkim, anestezioloq, neonatoloq və doğum evini seçmək lazımdır. Hər bir həkimin doğuşa ümumi münasibəti fərqlidir, hamiləliyin idarə edilməsi və doğuşun keçməsinə dair öz taktikası var. Onlardan bir neçəsi ilə görüşün, sizə daha münasib olanı seçin. Çünki hamiləlik asan olmayan dövrdür, mənəvi durumda problem yaşayacaqsınız, sizə dəstək lazım olacaq. Və həkim tamamilə sizə uyğun olmalıdır. Doğum yerinə gəldikdə isə, doğum şöbəsinə keçin, oranın ab-havasına baxın, istəyinizə uyğun olub olmadığını müəyyənləşdirin. Bu ona görə vacibdir ki, siz doğuş sonrası günlərdə orada olacaqsınız. İlk növbədə sizə rahatlıq lazım gələcək! Körpənizə düzgün qulluq və qayğı göstərməklərindən əmin olmalısınız.
3. Fiziki hazırlıq. Hamiləlik dövrünü fiziki hazırlıq üçün də istifadə etməlisiniz. Burada iki müsbət bənd var. Birinci: siz hamiləliyinizi asanlaşdıracaqsınız. Hamiləlik qadın üçün nəinki mənəvi həm də fiziki çətin dövrdür. Bədənin fərqli hissələrinə ağırlıq düşür – bel, ayaq və s. Məhz fiziki aktivlik sizə bu çətinlikləri aşmağa köməklik edəcək. İkinci: “hamlələr üçün yoga” kimi doğuşa hazırlıq kurslarında siz bədəninizə etibar etməyi, doğuşda özünü idarə etmə metodlarını(nəfəs və pozalar), bədəninizi duymağı öyrənəcəksiniz, “doğuş imitasiyası” kimi məşğələlərdən keçəcəksiniz.
Bunların hamısını yerinə yetirsəniz, doğuşa həm fiziki həm də mənəvi tam hazırlıqlı və özünə əmin gedəcəksiniz. Sizə rahat hamiləlik və asan doğuş arzulayırıq!

Hamiləlikdən sonra qarın

Hər bir qadın hamiləlikdən sonra əvvəlki vəziyyətinə qayıtmaq istəyindədir. Ən çox nəzərə çarpan isə qarın nahiyəsidir. Bu “problemli zonanın” tamamı ilə bərpa olması mümkündürmü və hansı müddətə?
Gəlin araşdıraq, hansı səbəblərə görə məhz qarın nahiyəsi həcmini artıraraq xoşagəlməz forma alır.
Hamiləlik və doğuşdan sonra uşaqlıq
Bu əzələvi orqan uşaq yetişdirdmə zamanı bir çox dəfə böyüyür və körpə ilə birgə qarın nahiyəsinin əsas həcmini təşkil edir. Doğuşdan dərhal sonra uşaqlığın həcmi azalır, amma öncəki ölçüsünə qayıtmır. Beləliklə doğuşdan sonra onun çəkisi təqribən 1000q təşkil edir. Bu həcmdə o hamiləliyin 16-cı həftəsində olub, xatırladaq ki, qarın artıq bir qədər bilinirdi. Doğuşdan sonra da onun bilinməyi tamamı ilə normaldır. Bir həftə ərzində uşaqlığın çəkisi 500q qədər azalır, ikinci həftənin sonuna 350q, üçüncü həftənin sonuna 250q, 5-6 həftədən sonra isə çəkisi 50q təşkil edir və bu onun hamiləlikdən öncə olan çəkisidir. Uşaqlığın tez bir zamanda daralmağını istəyirsinizsə, ilk növbədə müasir əmizdirmə qaydalarına riayət etməlisiniz, yəni körpəni istəyinə uyğun əmizdirməlisiniz. Belə rejimdə qadının beynində oksitosinin (uşaqlığın darlaşmasına cavabdeh olan hormon) optimal həcmi ifraz olunur.
Əzələlər hamiləlik zamanıı və doğuşdan sonra
Ən önəmlisi düz əzəzlələrdir, məhz onlar qarın nahiyəsinin abdominal zonasında yerləşir. Hamiləlik zamanı bu əzəzlələr çox vaxt dartılır, amma çox vaxtı da aralanır. Əzələlərin aralı qalması - diastaz adlanır. Bunu müəyyən etmək çətin deyil. Bunun üçün arxası üstə uzanıb ayaqlarınızı 5 - 10 santı uzandığınız yerdən qaldırın. Diastaz olduğu halda qarnın ortasında kənara aralanan əzələlərin ortasında şişkinlik əmələ gələcək. Onu həm görmək həm də hiss etmək olar. Bu hall doğuşdan sonra iki ay ərzində qala bilər. Hamiləlikdən əvvəlki vəziyyətinə qayıtması səbəbindən, onun da ölçüsü göbək nahiyəsində yavaş – yavaş azalmalıdır.
Əgər doğuşdan 2 ay sonra diastaz azalmırsa idman sizə yardımçı olacaq. İdmana əzəzlələrin arasında 4-5 santıdan çox olmamaq şərti ilə başlaya bilərsiniz (bu təqribən iki barmağın eni deməkdir). Bu məsafə doğuşdan 6-8 həftə sonra olur. Ona nəzər yetirin ki, qarın nahiyəsində təzyiqin artmaması üçün bu dövrə qədər aktiv idman etmək, körpənizin çəkisindən artiq olan əşyaları qaldırıb daşımaq olmaz. Əzələlərin yığılmasında nəfəs məşqləri sizə köməklik edəcək: nəfəs aldıqda qarnınızı böyüdürsünüz, nəfəs verdiyiniz zaman qarnı yığırsınız. 10-15 dəfə təkrarlayın. Əgər təbii doğuş olubsa, bu asan məşqləri doğuşdan sonra dərhal etmək olar.
O halda ki, əzələlərin aralanma məsafəsi çoxdursa onu yalnız əməliyyat həll edə bilər. Əməliyyatı yalnız əmizdirməni bitirdikdən sonra və daha hamiliklərin olmadığı halda etmək olar.
Dəri altı piy qatı
Gələcək ananın bədənində hormonal dəyişikliklər nəticəsində dəri altı piy qatı böyüyür. Bu dəyişikliklər səbəbindən piyin artması qarın, yan və sinə nahiyələrində müşahidə olunur. Qarın nahiyəsində artan piy dölü xarici təsirlərdən qoruyur. Bu hər bir piy hüceyrəsində piyin artması və piy hüceyrələrin sayının artması nəticəsində baş verir. Yeri gəlmişkən, qadınlardan fərqli olaraq kişilərdə piy hüceyrələrinin sayı ömrü boyu artmır. Buna görə də, dəri altı piy qatı sizin hamiləlik zamanı normadan artıq aldığınız kilolardan asılıdır.
Doğuş sonrası dövrdə normadan əlavə yığılan piy qatı ilə mübarizədə sizə düzgün qidalanma və gücünüz daxilində idman yardımçı olacaq. Qeyd etmək istərdik ki, pəhriz yox, məhz düzgün qidalanmani qayda kimi götürməlisiniz. Çünki kolori, zülal və vitamin tərkibli qidanın məhdudlaşdırılması ana və körpənin sağlamlığına böyük ziyan vura bilər. Fiziki məşqlərə gələndə, körpə ilə gəzinti və ev işləri bəs edər, lakin 2 ay sonra məşqlərinizi bərpa etmək lazımdır. Ana südünün keyfiyyət və həcminə mənfi təsir göstərməməsi naminə, məşqlər çox insensiv və gücalıcı olmamalıdır.
Hamiləlik zamanı və doğuşdan sonra dəriniz
Hamilə olduğunuz dövrdə qarın nahiyəsində olan dəri çox dartılır. Genəlmə kimi xoşagəlməz nəticə olmadıqda, dəri çox tez bir zamanda yığılır və doğuşdan sonra 3-5 gün ərzində əvvəlki vəziyyətinə qayıdır. Lakin genəlmələr əmələ gəliblərsə görünüş ürək açan deyil. Dəri iki qatdan ibarətdir. Üst qat epidermis adlanır və hüceyrələrin bir neçə qatından ibarətdir. Daha dərində isə derma adlanan qat yerləşir və hüceyrələrdən əlavə elastin və kollaqen mövcuddur. Bunlar isə öz növbəsində dərinin daltılma funksiyasını daşıyır. Genəlmələr bu dəri qatının kəsirləridir. Onlar genetika, qarnın böyümə sürəti və ölçüsündən asılıdır.
Dəri genəlmələri ilə ən təsirli və effektiv mübarizə onları qabaqlamaqdır. Bunun üçün hamiləlik zamanı, əsas da 16-cı həftədən başlayaraq (qarın böyüyən zamanı) xüsusi kremlərdən istifadə etmək lazımdır. Həmçinin çimdiyiniz zaman duş vasitəsi ilə dairəvi hərəkətlərlə masaj edin. Kremlərin tərkibində olan A və E vitamini dərini elastik saxlayır, masaj isə dəridə qan dövranını yaxşılaşdırır.
İkinci doğuşdan sonra
İkinci və sonraki doğuşlardan sonra bərpa dövrü bir birindən fərqlənmir. Lakin yaşa dolduqca dəri və əzələlərin elastikliyi azalır. Dəri alti piy qatı asanlıqla böyüyür və çox çətin küçülür. Buna görə də qarnınızın əvvəlki formaya tez və effektiv qayıtması üçün hər sonraki hamiləliklərdə bu məsələyə xüsusi diqqət yetirilməlidir və bütün tövsiyələrə riayət olunmalıdır.

Keysəriyyə əməliyyatından sonra
Keysəriyyə əməliyyatı zamanı kəsik olunur. O qarın nahiyəsi qabaq hissəsinin bütün qatlarından və uşaqlığın divarından keçir. Qarın qabaq divar əzələsi həmişə qarnın ortasından kəsilir (dəridə horizontal kəsir olunsa belə). Keysəriyyə əməliyyatından sonra əzələlərin yığılma müddəti təbii doğuşa nisbətən uzanır. Lakin həkimin bütün məsləhətlərinə riayət etdikdə qadının əvvəlki formasına qayıtmaq imkanı var.
Gəlin yuxarıdakiları ümumiləşdirək
Hər dünyaya körpə gətirən qadın bunlardan bir və ya bir neçəsi ilə üzləşir. Lakin üzülməyə dəyməz! Özündə güc tapıb müəyyən qaydalara riayət etdikdə güzgüdə gördüyünüzdən məmnun olacaqsınız. Əsas qaydalara aiddir:
-Düzgün qidalanma. Sağlam və düzgün qidalanıb siz qısa müddətdə nəticə görəcəksiniz.
-Yalnız təmiz qaynamamış su için. Çay, kofe, şirə və qazlı suları istisna edərək siz orqanizminizi və həzm sisteminizi zərərli maddələrdən təmizləyəcəksiniz. Və bu maddələr mübadiləsini qaydasına salaraq artiq çəkinin atmasına yol açacaq.
-Mütəmadi fiziki məşqlər. Hamiləlikdə və doğuşdan sonra idmanla məşğul olun. Əsas məşqçinin peşəkarlığında əmin olun, çünki həm hamiləlik həm də doğuş sonrası dövr çox diqqət tələb edir.
Tez-tez gülümsəyin və pozitiv olun! Siz artıq bu dünyaya yeni həyat bəxş etdiyiniz üçün gözəlsiniz...

Hamiləlik və immunitet

Biz çox vaxt “hamiləlik xəstəlik DEYİL” ifadəsini istifadə edirik. Və bu tamamı ilə doğrudur!
Ancaq hamiləlik zamanı immunitetin aşağı düşməsi səbəbindən xroniki xəstəliklərin üzə çıxmasını etiraz etmək mümkün olmur.
Orqanizm müdafiəsinin aşağı düşməsi hormonların dəyişməsi ilə birgə planlaşdırma etapında vitamin və mineralların azlığından irəli gəlir. Bu hall iki səbəbdən çətinləşir: dərmanların hamiləlik zamanı istifadəsi qadağa olması və xeyrindən çox zərəri olarsa. Beləliklə körpəyə ziyan vurmadan hamilə qadının immunitetini bərpa edib saxlamalıyıq.
Mütəxəssislər immunitetin aşağı düşməsinin iki kritik dövrünü aşkar ediblər.
Birinci – hamiləliyin 6-8ci həftələri. Bu dövrdə ananın bədəni yeniliklərə uyğunlaşır. İmmunitet sistemi iki nəfərə işlədiyi üçün çox vaxt işin öhtəsindən tam gələ bilmir. Və bu səbəbdən hamilələrin 80% bu dövrdə soyuqdəyməyə məruz qalırlar.
İkinci – hamiləliyin 20-28ci həftələr arası. Bu dövrdə körpənin orqanları formalaşır və analar çox vaxt hemoqlobinin aşağı düşməsi ilə rastlaşırlar(anemiya). Normada hemoqlobinin minimal göstəricisi 110 ml/l təşkil edir. Oksigenin körpəyə çatmamağı səbəbindən ilk növbədə immunitet sisteminin inkişafı zəifləyir. Anemiyalı analarda adətən zəif və infeksiyalara məruz qalan uşaqlar dünyaya gəlir.
İmmunitetin zəifləməsinin 7 əsas əlamətləri aşağıdakilardır. Əlamətlərdən biri belə varsa öz sağlamlığınıza qayğı göstərməyə bir işarədir. Və bunu hamiləlikdən öncə etməniz məsləhətdir.
1.Sidik sisteminin iltihabı – kəskin sancılar, ağrılı və tez-tez sidiyə getməniz.
2.Qalxanvari vəzi ilə probleminiz olub və ya hal hazırda var.
3.Soyuqdəyməyə tez-tez məruz qalırsınız (ildə 4-5 dəfədən çox). Və əsası xəstəliklərin nəinki tez-tez, hətta hansı formada keçməsi və nə qədər tez sağalmanız vacibdir. Yeri gəlmişkən, əgər siz xəstəlikləri ayaq üstə keçirməyə, məzuniyyət götürməməyə vərdiş etmisinizsə - gələcəkdə bu immunitetin aşağı düşməsinin səbəbi ola bilər. Orqanizmin bərpa olmağı üçün mənbə olmayacaq.
4.Müxtəlif allerqiyalardan əziyyət çəkirsiniz.
5.Sizin mədə-bağırsaq sisteminiz qaydasınca işləmir (ishal, köp, şişkinlik və s.)
6.Çəki azlığı və ya çoxluğundan əziyyət çəkirsiniz.
7.Siz daima həblərdən istifadə edirsiniz: gah başınız ağrayır, gah qarniniz, gah da yuxusuzluq və s. Xalq təbabəti isə sizə kömək etmir.
“Bəs bu xoşagəlməyən nəticələrindən necə uzaq olmaq olar?” sualını verəcəksiniz.
İmmuniteti hamiləlik zamanı gücləndirən təhlükəsiz üsullardan bir neçəsi:
1. Təmiz havaya tez-tez çıxın. Hamiləlik zamanı çalışın sıxlıq olan, qapalı yerlərdən uzaq olun. Olduğunuz yerin havasını tez-tez dəyişin. Hər həftə nəmli təmizlik işləri görün.
2. Normal yuxu: 7-8 saat olmaq şərti ilə. Yataq otağının havası mütləq dəyişməlidir. Yadımızda saxlayaq ki, melatonin yalnız tam qaranlıqda ifraz olunur, buna görə də pərdələr tünd və tamamı ilə bağlı olmalıdır, bütün işıq mənbələri sönülü vəziyyətdə olmalıdır (televizor düyməsinin işığı ya da adapterin işığı).
3. Qrip epidemiyası zamanı çalışın çoxluq olan yerlərdən uzaq olun. Evə qayıdanda burnunuzu bir az duzlanmış su ilə yuyun. Əgər ətrafınızda xəstələnmiş adam varsa, şəxsi müdafiyə üsulundan istifadə etməlisiniz - tibbi maska. Hər 1.5-2 saatdan bir onu dəyişmək yadınızdan çıxmasın!
4. Mütəmadi idman, ən azı həftədə 2 dəfə. Bu hamilələr üçün təhlükəsiz idman növləri olmalıdır. Onlara yoga, pilates, üzgüçülük (əgər hovuzun təmizliyində 100% əminsinizsə) aiddir.
5. Düzgün və tam qidalanma. Xüsusi ilə zülala (bizim “tikinti materialımız”), vitamin və minerallara (hamiləlik zamanı çox istifadə olunur) nəzər yetirin.
Və ən əsası xoş əhval - ruhiyyə və çoxluca gülümsəməkdir!
Sizə və sizin körpələrinizə sağlamlıq arzulayırıq!

Hamiləlikdə nəfəs

Hamiləlikdə düzgün nəfəs almaq asan və ağrısız doğuş üçün çox vacib oldumasından əlavə hamiləlik müddətində böyük rol oynayır.
Hamiləliyin ikinci trimestrindən başlayaraq sonrakı dövrlərdə hamilələr nəfəs darlığı, tənəffüs çətinliyi və oksigen çatışmazlığı kimi şikayətlər edirlər.
Hamiləlik zamanı nəfəs darlığının səbəbi nədir?
Hamilə olduğunuz zaman oksigen istehlakınız təxminən 20% artır. Bu plasenta, uşaqlıq və körpə üçün kifayət qədər oksigen təmin etmək üçün baş verir. Hamiləlik zamanı uşaqlıq böyüyüb diafraqmaya təzyiq göstərdiyinə görə, ağciyərin həcmi azalır. Siz dəqiqədə daha çox nəfəs alacaqsınız, tələb olunan havanın miqdarı artacaq, amma bunun öhtəsindən gələ bilməyəcəksiniz. Bütün bunlar uşağın və ananın nəfəs darlığı və oksigen çatışmazlığına gətirib çıxarır.
Nəfəs darlığının azalmasına və bədəninizi kifayət qədər oksigen ilə təmin edilməsinə kömək edən 5 yol:
1. Düzgün qamət. Belinizi və çiyinlərinizi maksimum düz saxlayın, bu sizin ciyərlərinizin tam açılmasına imkan verəcək.
2. Əlavə yastıqlar. Nəfəs darlığı yuxu zamanı sizi narahat edirsə, əlavə yastıqlardan istifadə edin.
3. Qollarınızı qaldırın. Bu, sinə təzyiqini azaldır və asanlıqla nəfəs almağa imkan verir.
4. Sağlam qidalanın. Artıq çəki nəfəs almağı daha da çətinləşdirə bilər. Buna görə sağlam qidalanıb çəkinizi normada saxlayın.
5. Yoga. Yoga zamanı tədris edilən tənəffüs təlimləri nəfəsinizi daha yaxşı idarə etməyə kömək edə bilər. Bundan əlavə yoga dərslərində tədris olunan hərəkətlər doğuş vaxtı da sizə kömək edəcək.
Nəfəs gimnastikası hamiləlik dövründə böyük müsbət təsir göstərir. Nəfəs darlığı və tənəffüs problemini aradan qaldırılması ilə yanaşı, o:
- narahatlıq hissindən azad olamağa kömək edir. Hormonal dəyişiklərlə əlaqədar, hamiləlik dövründə qadınlarda narahatlıq hissi yaranır. Bu, doğulmamış körpə üçün ,özünüz üçün (birdən mən bir şey səhv edirəm), gələcək doğuş, həyat yoldaşı, ana, başqa uşaq və bir çox fərqli şeylərə görə ola bilər. Beləliklə, bu narahatlıqların öhdəsindən gəlməyə və özünüzü daha rahat hiss etməyə məhz tənəffüs məşqləri kömək edəcək.
- sakitləşdiririr və rahatlaşdırır. Məlumdur ki, hamiləlik dövründə qadının rahatlaşması, depressiyadan uzaq olması və ümidsizlik hissindən azad olması çox çətindir. Daimi tənəffüs məşqləri vəziyyətinizi qat qat yaxşılaşdıracaq.
- ürəkbulanmanı azaldır. Düzgün tənəffüs təlimləri erkən və gec dövrlərdə ürəkbulanma ilə mübarizə aparmağa kömək edəcək.
- qan dövranını yaxşılaşdırır. Hamiləlik dövründə qadınların fəaliyyəti əhəmiyyətli dərəcədə azalır, daha çox oturub və uzanırlar. Bu ana və uşağın bütün bədənini qida və oksigen ilə təchiz etməyini çətinləşdirən durğunluğa gətirib çıxarır.Tənəffüs məşqləri ilə birgə fiziki məşqlər qan dövranını normada saxlayacaq.
Ən çətini də, gücünüzü toparlayaraq qalxıb məşqlərə getməkdir. "Bəli" həvəsiniz yoxdur, "bəli" daima yuxunuz gəlir, "bəli" maraqlı bir film gedir, və çoxlu sayda bu cür "bəli"lər sizi saxlayıb demotivasiya edir. Tabe olmayın! İradənizi bir yerə toplayın və gələcək analar üçün kurslara gedin!
Bütün bunlara əlavə etmək olar ki, həqiqətən düzgün nəfəs qaydası, düzgün və təhlükəsiz məşqləri yerinə yetirməsində əmin olmağınız üçün mütəxəssis tərəfindən keçirilən dərslərə qatılın.
Sizə rahat hamiləlik və asan doğuş arzulayırıq!

Hamiləlik və günəşlənmə

Yay günləri! Ürək dəniz kənarında, təmiz havada, ayaqyalın qumda gəzmək istəyir...
Çox isti bir gündə sərin dəniz suyunu, dalğaların hüzür verən səsini heçnə düşünmədən istirahət etmək və yüngül bir roman oxumaqdan başqa hecnə əvəz edə bilməz.
Lakin indi hamilə olduğunuz üçün, günəşdən qorunmaq düşünməniz gərəkən tək şey deyil (siz daimi azı SPF30 istifadə etməlisiniz), çünki hamilə qadınlar daha tez günəş şualarının təsiri altına düşür. UV şüalarının dölə zərər verə biləcəyini sübut edən elmi məqalələr olmadığına baxmayaraq, UV-in hamiləlikdə zəruri olan fol turşusunu məhv etməsi məlumdur.
Fol turşusu (B vitamini) yarpaqlı tərəvəzlər, portağal və qara lobyakimi erzaq məhsulların tərkibində olur və anadangəlmə onurğa beyinin qüsurlarını (onurganın parçalanması kimi),beyin qusurları (anensefali), ağız boşluğunun qüsurları(dovşan dodaq, qurd ağız kimi) və ürək qüsurlarının qarşısını alır. Bədəninizin qan hüceyrələrini yaratmaq üçün və anemiyanı qarşısını almaq üçün fol turşusuna da ehtiyacı var, və bu DNT-nin istehsalı, bərpası və işləməsi üçün vacibdir. Bu, plasentanın və dölün sürətli inkişafı üçün vacibdir.
Araşdırmaların birinə əasasən, fol turşusu çatışmazlığı olan qadınlarda körpənin vaxtından əvvəl və ya aşağı çəki ilə doğulacağı ehtimalı 2-3 dəfə daha çoxdur. Beləliklə, əgər günəş şüalarına məruz qalacaqsınız, vitaminlərin gündəlik qəbuluna nəzarət etmək vacibdir. March of Dimes görə, hamilə qadınlar gündə 600 mg fol turşusu (yemək və ya vitamin şəklində) almalıdırlar.
Nəzərinizə alın ki, hamiləlik dövründə melanin (piqment) istehsalı artır və bu durum, gunəş şüalari ilə birlikdə "hamiləlik maskası" ilə nəticələnə bilər (göz ətrafı yenot maskası effekti). Buna görə də, günəş şüalarına məruz qalanda, günəş goruyucu vasitələrdən istifadə edin!
Yuxarıda göstərildiyi kimi, hamilə qadınların dərisi günəşə daha həssas olur, ona görə isinmə (qızdırmadan) və susuz qalmamağa diqqət yetirin,əks halda bu gələcək körpəniz üçün çox təhlükəli ola bilər. Termometrlərə diqqət yetirin (Nyu-York yaxınlarda 42 ° göstərici geydə alınıb!) və əgər istilik indeksi 32 ° -dən çoxdursa, bağlı otaqda, kondisionerin altında (və ya alın və boyun nahiyəsinə islanmış dəsmalla sərinləyərək) qalmaq məsləhətdir.
Çox su için, açıqlıqda qalan hər saat üçün səkkiz unsiya (250 ml)su qəbul edin. Su çox faydalıdır, amma tərləməklə itirdiyiniz elektrolitləri (duzları) bərpa etmək üçün şirələr, süd və digər içkilər də içə bilərsiniz. Çimərlikdə olan zamanda diqqətli olun və vaxtı kontrol edin. Hər 20 dəqiqədən bir yarım saatlığına kölgəliyə keçin və su içməyi unutmayın! Bilin ki, susuzluq körpənin oksigenlə qidalanmasını məhdudlaşdırır və onun inkişafı təhlükə altında qalır.
Tez-tez suya girin! Bu sizi nəinki sərinləşdirir, həm ayağınıza və çanağınıza ağrı verən oturaq sinirinə düşən yükü də azaldır.
Dəniz kənarında istirahət edən zaman artıq iki nəfərə görə məsuliyyət daşıdığınızı unutmayın!
Xoş istirahətlər!

Hamiləlik dövründə mədə qıcqırmasını sakitləşdirməyin üsulları

Çox vaxt gələcək analarda mədə qıcqırmasının yaranmasının səbəbi progesteron hormonuyla əlaqəlidir, çünki hamiləlik dövründə əzələləri boşaldan bu hormon mədə turşusunun qida borusuna düşməsinin qarşısını alan mədə klapanını boşaldır. Bundan əlavə, böyüyən uşaqlıq mədəyə təzyiq göstərərək turşunu qida borusuna yönləndirir.

Amma bu halı aradan qaldırmağın təhlükəsiz və effektiv üsulu var.
· Yeməyi az yeyin
Əgər səhərlər ürəkbulanmasından əziyyət çəkirsinizsə, bu zaman az yemək sizin üçün problem olmamalıdır. Amma əgər iştahınız güclüdürsə, tam doyana qədər yeməyə çalışmayın.
Hamiləlik dövrü olmadıqda da mədənin həddən artıq dolması mədə qıcqırması yaradır. Gün ərzində üç dəfə çoxlu yemək yeməkdənsə, 5-6 dəfə, az-az yeyin.

· Yemək zamanı tələsməyin
Yeməyin tələsə-tələsə yeyilməsi də mədə qıcqırmasına və həzmin pozulmasına səbəb ola bilər. Yeməyi rahat şəkildə, zövq ala-ala yeyin – bu da yeməyin həddən artıq yeyilməsinin qarşısını alacaq.

Mayeni kiçik qurtumlarla için
Maye qəbul edərkən onu yemək zamanı yox, yeməklərarası müddətdə içməyə çalışın.

· Yeməkdən sonra oturun, yaxud ayaq üstə dayanın
Yeməkdən sonra sərbəst şəkildə gəzişin, yüngül ev işləri ilə məşğul olun, oturub kitab oxuyun – amma uzanmayın və həddən artıq əyilməyinizi tələb edən işlər görməyin. Uzanmaq və ya əyilmək mədə turşusunun qida borusuna düşməsinə səbəb ola bilər.

Yatmazdan bilavasitə əvvəl yeməyin
Tampa şəhərindəki Cənubi Florida Universitetinin qida borusu xəstəlikləri mərkəzinin və qastroenterologiya və qida şöbəsinin direktoru, hamiləlik dövründə mədə qıcqırması hallarını tədqiq edən doktor Coel Rixter xəbərdarlıq edir ki, çoxlu yemək yeyib yatağa uzanmaq mədə qıcqırmasına birbaşa şərait yaradır. O, yatmazdan ən azı 3 saat əvvəl yemək yeməməyi məsləhət görür. Həmçinin, çalışın ki, yatağa uzanmaqdan bir neçə saat əvvəl maye qəbul etməyəsiniz.

· Gecə başınızı və sinənizin yuxarı hissəsini dik qoyun
Turşu axınından əziyyət çəkən bir çox insanlar xüsusi yastıqlardan istifadə edirlər – bu yastıqlar bədənin yuxarı hissəsini dik saxlayaraq mədə turşusunun axınının qarşısını alır.
Bunun ucuz başa gəlməsini istəyirsinizsə, çarpayınızın və ya döşəyin altına baş tərəfdən altlıq qoyun.

· Nəyin ziyanlı olduğunu bilin
Piy, kofein, şokolad, sitrus – mədə qıcqırmasından əziyyət çəkən hamilə qadınlara vaxtaşırı olaraq bu məhsullardan imtina etmək məsləhət görülür. Amma bir qadında mədə qıcqırması yaradan məhsul digər qadın üçün ziyanlı olmaya bilər. Doktor Rixter öz pasientlərinə konkret məhsullardan uzaq durmaq əvəzinə, fərdi qaydada onlarda mədə qıcqırması yaradan ayrı-ayrı məhsullardan imtina etməyi məsləhət görür. Onun sözlərinə görə, insanlar fərqlidir. Bəzi hamilə qadınlar heç bir narahatlıq hiss etmədən ədviyyatlı meksikan yeməyi, yaxud bir boşqab spagetti və küftə yeyə bilər.

· Sərbəst paltar geyinin
Dar paltar sizin gərginləşmiş qarnınızı daha çox sıxır, bu isə qıcqırmanı artıra bilər. Xüsusən, əgər mədə qıcqırmasının qarşısını almaq istəyirsinizsə, hamilə qadınlar üçün nəzərdə tutulmuş enli, rahat paltar geyinin.

Zəncəfil işlədin
Bəzi qadınlar özləri üçün zəncəfili kəşf ediblər , məsələn: zəncəfilli içki və ya zəncəfilli konfet. Bu ədviyyat qarın nahiyəsindəki ağrıları azaldır həmçinin mədə qıcqırması ilə müşayiət olunan ürəkbulanmanın və qusmanın da qarşısını alır.
Hamiləliyin yaratdığı narahatçılığa qarşı zəncəfilin təsiri haqqında elmi sübutlar o qədər çox olmasa da, Eynarsonun (Jon I. Einarsson (MD,MPH Chief, Division of Minimally Invasive GynecologyProfessor, Harvard Medical School)) sözlərinə görə, hamiləlik zamanı istifadəsi təhlükəsizdir.

· Antasid preparatlar (mədə qoruyucu) istifadə edin
Əgər həyat tərzinin dəyişilməsi mədə qıcqırmasını dayandırmırsa, bu halın simptomlarını aradan qaldırmaq üçün reseptsiz satılan antasid preparatlardan istifadə edin.
Lakin, hamiləlik zamanı tərkibində kalsium və ya maqnezium mədə qoruyucuların qəbulu təhlükəsizdir.
Amma tərkibində aluminum olan turşu neytrallaşdırıcılarından istifadə etməyin, çünki bu cür neytrallaşdırıcılar yüksək dozalarda toksik təsir göstərə və qəbizliyə səbəb ola bilər

H2 blokatorlarını nəzərdən keçirin
Əgər mədə qoruyucu preparatlar kömək etmirsə, daha güclü tibbi vasitələri nəzərdən keçirmək lazımdır.

Bu dərmanlar mədə turşusu ifrazatının qarşısını alır. Amma onları qəbul etməzdən əvvəl həkiminizlə məsləhətləşmək lazımdır.

Dərmanların qəbulunu həkim məsləhəti ilə aparın!!!

www.health.com

Hamiləlik zamanı ayaqqabı seçimi

Hamilə qadınlar üçün mükəmməl ayaqqabılar
Siz yəqin bilirsiniz ki, hamiləlik dövründə stilet və digər bu kimi hündürdaban ayaqqabılar geymək qadağandır. Hündürdaban ayaqqabılar baldır əzələlərinin yığılmasına səbəb olur və bu, aşağı ətrafların arxa hissəsində ağrılar yarada bilər. Vyetnam başmaqları, yastıdaban ayaqqabı və dayağı olmayan digər bu kimi ayaqqabıların da hamiləlik zamanı geyilməsi arzuolunmazdır. Amma bu, hamiləlik dövründə idman ayaqqabılarının və digər klassik “rahat” ayaqqabıların geyməməlisiniz mənasına gəlməz.. Ayaqlarınıza dayaq verən alçaq dabanlı ayaqqabılar geyməyə çalışın.
Balet ayaqqabıları

Balet ayaqqabıları nəfisdir və hamiləlik dövründə geyilmək üçün məqbul sayıla bilər, amma Siz daha təhlükəsiz və dayaqlı ayaqqabıya – dabansız və ya alçaq dabanlı ayaqqabılara üstünlük verməlisiniz. Ayaq dabanının üzərindən keçən ip yeriş zamanı ayaqqabını ayaqda sabit saxlayacaq. Daban yerə doğru alçaqda olduğundan, ayağınız yerlə təbii bucaq altında təmasda olacaq. Mükəmməl amortizasiyaya malik olan və pəncələrinizə dayaq verən geniş balet ayaqqabılarına üstünlük verin. Balet ayaqqabıları istər sadə, istərsə də bəzəkli olduqlarından, Siz iş yerindən bayram tədbirinə, oradan da idman yarışına gedə bilərsiniz. Hamiləlik dövründə ayaqqabı seçərkən hamiləlik müddətində tədricən şişə biləcək ayaqlarınızın rahat oturması üçün sərbəst ayaqqabılara üstünlük vernməlisiniz. 

Uzunboğaz, alçaqdaban çəkmələr
Əgər Sizin hamiləliyiniz qış fəslinə təsadüf edirsə, ayaqlarınızda lazımınca dayaq verməklə bərabər, ayaqlarınıza gözəllik verəcək və onları isti saxlayacaq ayaqqabılara ehtiyacınız olacaq. Asanlıqla geyilə bilən, möhkəm və ipsiz ayaqqabı əldə edin. Hamiləliyinizin 7-ci ayında ayaqqabınızı ayağınızda rahlamaq üçün əyilə bilməyəcəksiniz. Yaxşı amortizasiyaya malik olan və baldırlarınıza dayaq verən, geniş ayaqqabı seçin. Hündürlüyü cəmi 2,54 santimetr və ya daha az olan ayaqqabılar məsləhət görülür. Sürüşkən və ya buzlu səthlər üçün nəzərdə tutulmuş təhlükəsiz altlıqlı ayaqqabı seçin.
Loferlər
“Parents Magazine” jurnalına əsasən, əksər lofer ayaqqabıların malik olduğu alçaq  dabanlar hamiləlik dövründə çəkinizi saxlamağa, öz müvazinətinizi hündürdaban ayaqqabılardan daha yaxşı saxlamağa kömək edəcək. Yaş və ya buzlu səthlərdə və ya səkilərdə sürüşməmək üçün rezin altlıqlı lofer ayaqqabılarına üstünlük verməlisiniz.
Sliponlar
Heç də bütün idman ayaqqabıları ipli və Velkro zolağına (lipuçka) malik olmur və ayaqlarınızda sürüşür, ayaqlarınızın və qarnınızın şişdiyi hamiləlik dövründə isə bunun təsiri böyükdür. Sliponlar ənənəvi atletik ayaqqabılara nisbətən daha dəbli görünə bilər, Siz isə hər zaman qaçmağa getmək niyyətində olmaya bilərsiniz. Sərbəst geyimə üstünlük verilən ofislərdə gündəlik geyinmək üçün qara dəridən hazırlanmış sliponlar seçin. İstirahət günlərində kətan parçadan tikilmiş, açıq rəngli ayaqqabı geyinin. Ayaqqabının ayağınıza rahat oturduğuna və ayağınıza lazımınca dayaq verdiyinə əmin olun.
source: www.modernmom.com

Hamiləlik və Səyahət

Əgər Sizin hamiləliyiniz normal və sağlamdırsa, hamiləlik dövrünün əksər hissəsi ərzində hava nəqliyyatından istifadə edə bilərsiniz. Bununla belə, təyyarə biletini sifariş etməzdən əvvəl öz səyahət planlarınız haqqında həkiminizlə məsləhətləşməlisiniz. Xüsusi riskli hallarda, Sizin sağlamlığınıza nəzarət edən mütəxəssis hamiləlik dövründə evdə qalmağınızı tövsiyyə edə bilər.
Hamiləliyinizin ikinci trimestri, yəni 14-27-ci həftəsi hava nəqliyyatından istifadə etməyiniz üçün ən əlverişli vaxt ola bilər. Birinci trimestri başa vurduqdan sonra, çox güman ki, daha səhərlər ürəkbulanma baş verməyəcək, Sizin enerji səviyyəniz yüksələcək və uşaqsalma ehtimalı çox az olacaq. Amma 36-cı həftədən sonra hava nəqliyyatından istifadə etməyin.

Təhlükəsizlik kəmərindən istifadə edin. Səyahət zamanı kəməri qarnınızın altında bərkidin.

Hərəkət edin. Oturacaqlar arasındakı keçiddə gəzişin. Oturaq vəziyyətdə qalmalı olsanız, topuqlarınızı tez-tez büküb-açın. Dar paltar geyməyin. Sıx corablar qan laxtalanmasının qarşısını almağa kömək edə bilər.

Çoxlu miqdarda maye qəbul edin. Salonda hava quruluğu susuzlaşmaya gətirib çıxara bilər.

Uçuşdan əvvəl qaz yaradan yemək və içkilərdən, o cümlədən brokolli və qazlı sulardan uzaq durun. Mədənizdəki qaz hündürlükdə genişlənərək narahatlıq yarada bilər.

Özünüzə fövqəladə plan tutun. Səyahət zamanı lazım olsa ginekoloji yardımı necə ala biləcəyinizi müəyyən edin.

Yüksək hündürlükdə hava nəqliyyatından istifadə edərkən yaranan radiasiya şüalanması hamilə qadınlar üçün problem yaratmır. Bununla belə, təyyarəçilər, uçuş bələdçiləri və hava nəqliyyatı ilə tez-tez uçan şəxslər müəyyən dərəcədə kosmik radiasiyaya məruz qala bilər ki, bu da hamiləlik dövrü üçün müəyyən suallar yaradır. Hamiləlik dövründə hava nəqliyyatından tez-tez istifadə etmək lazım gəldikdə, həkimlə məsləhətləşmək tövsiyyə olunur. Həkim hamiləlik dövründə uçuş sayının məhdudlaşdırılması ilə əlaqədar tövsiyyələr verə bilər.   

Hava limanında gəzişərkən şüalandırıcı mexanizmlərdən keçmək hamilə qadınlar üçün təhlükəsizdirmi? Bəli. Hava limanındakı detektorlarda, sərnişinlərdə təhlükəli əşyaların olub-olmamasını müəyyən etmək üçün maqnit sahələrindən, son dərəcə aşağı enerjili radiodalğalardan, yaxud zəif rentgen şüalarından istifadə olunur. Bu vasitələrin hər birinin buraxdığı enerji son dərəcə zəifdir və nə Sizə, nə də inkişaf etməkdə olan körpənizə ziyan vura bilməz.

Metal detektorlarda metal əşyaların müəyyən edilməsi üçün aşağı intensivlik səviyyəsinə malik maqnit sahələrindən istifadə olunur. Soyuducu maqnitindəki maqnit sahəsi statik metal detektorundakı maqnit sahəsindən ən azı 10 dəfə, əllə istifadə olunan metal detektorundan isə ən azı 600 dəfə güclüdür. 

Geriyə şüalandırıcı skanerlərdə son dərəcə aşağı səviyyəli rentgen şüalarından istifadə olunur. Buradakı radiasiya dozası mikrovahidlərlə ölçülə bilər. İnkişaf etməkdə olan körpəyə ziyan vurmaq üçün təxminən 500,000 mikrovahid şüalanma tələb olunur. Geriyə şüalandırıcı qurğuların buraxdığı radiasiya 1 mikrovahiddən də azdır, bu isə nə Sizə, nə də körpənizə ziyan vura bilməz.
Təyyarə salonundakı təzyiq hamiləlik üçün təhlükəsizdirmi? Əgər Siz kommersiya təyinatlı təyyarələrdən istifadə edirsinizsə, təhlükəsizdir. Əgər sağlamsınızsa və həkiminiz hava nəqliyyatından istifadə etməyinizə etiraz etmirsə, salondakı təzyiq Sizə və körpənizə ziyan vura bilməz. Oksigen səviyyəsində baş verən dəyişiklik körpənizin toxumalarına və ya onu əhatə edən mayeyə ziyan vurmaq üçün çox kiçikdir. Amma bu zaman baş verən fizioloji dəyişikliklər Sizi və körpənizi daha artıq oksigen qəbul etməyə sövq edə bilər. Bu dəyişikliklərə qan təzyiqinin və ürək döyüntüsünün artması aiddir.
Əksinə, salonunda təzyiq olmayan, qeyri-kommersiya təyinatlı kiçik təyyarələrlə uçmaq (bu cür təyyarələr 8000 futdan artıq yüksəkliyə qalxa bilər) məsləhət görülmür – hamiləliyin son dövrlərində bu, xüsusilə təhlükəlidir. Hava təzyiqinin dəyişməsindən irəli gələn risk böyük deyil, amma bu yüksəklikdə oksigenin azalması ciddi fəsadlar törədə və körpənizə ziyan vura bilər. Bir çox insanlar 8000 futdan artıq yüksəkliyə qalxdıqda başgicəllənmə, yaxud hava çatışmazlığı hiss edirlər.
Yekunda, əgər qanınızda oksigenin tərkibini azalda biləcək hər hansı şəraitdən (məsələn, oraqşəkilli hüceyrə anemiyasından) əziyyət çəkirsinizsə, yaxud qanın ifrat laxtalanmasına və ya cift çatışmazlığına meyllisinizsə, həkiminiz tərəfindən müayinə olunmadan hava nəqliyyatından istifadə etməyiniz məqsədəuyğun deyil.

Xəstəxana çantası

Hər hamilə qadın həkimin təyin etdiyi təxmini doğuş tarixindən ən az bir ay qabaqcadan xəstəxanaya aparacağı çantasını hazır etməlidir. İndi biz sizə xəstəxanada lazım olacaq ən vacib əşyaların siyahısını təqdim edirik:
•Körpə üçün
Balacanın təxmini kilosunu sizə həkim qabaqcadan söyləyəcək. Buna əsaslanaraq uşağın bezini(pampers) almaq lazımdır. Günə ortalama 5-6 bez lazımdır.
Uşağın üstünü örtmək üçün 2 örtük (biri nazik, biri biraz ondan qalın).
2-3 ədəd pambıq bodi,kombinezon, pambıq corab, əlcək, papaq, qış mövsümündəyiksə- yumuşaq, ama qalın üst geyimi.
Yenidoğulan körpələr üçün nəzərdə tutulan parfümsüz nəm salfetlər.
•Ana üçün
Bez
Əmizdirmək üçün rahat olan xüsusi pambıq büstqalter + alt paltar
Pambıq pijama (yaxası əmizdirmək üçün rahat açıla biləcək)
Xalat
Corab
Ev başmaqları

Diş fırçası

Kosmetika əşyaları (daraq, diş fırçası, kremlər və s.)
P.S. Parfüm və bənzəri qoxulu maddələrdən bir neçə müddət uzaq durun.
Telefon üçün adaptor
•Sənədlər
Şəxsiyyət vəsiqəsi(sizin və yoldaşınızın)
Nikah haqqında şəhadətnamə
Hamiləlik boyunca sizi nəzarətdə saxlayan həkimin bütün qeydlərini göstərən sənəd
Xəstəxanadan asılı olaraq sənədlər də dəyişir. Bu haqqda sizə xəbər edəcəklər.

Sağlam hamiləlik üçün 12 məsləhət

Sağlam hamiləlik üçün 12 məsləhət
Aşağıdakı sadə məsləhətlərə əməl etməklə, bütünlüklə hamiləlik dövründə sağlam qalın.
Hamiləlik dövründə sağlam qalın. Əgər hamilə qalmaq niyyətindəsinizsə, yaxud artıq hamiləsinizsə, çox güman ki, artıq özünüzün və körpənizin qayğısına qalmağın bəsi əsas qaydalarından xəbərdarsınız. Siqaret çəkməyin. Spirtli içki içməyin. İstirahət edin. Buradakı məsləhətlər vitamin qəbulundan tutmuş, ev heyvanlarınızın altının təmizlənməsinə qədər, Sizin hamiləliyinizin təhlükəsiz və sağlam keçməsinə kömək edəcək.
1.Kegel məşğələsi. Kegel məşğələləri sidik kissəsinin, bağırsaqların və uşaqlıq yolunun dayaqlandığı çanaq diafraqmasının əzələlərini möhkəmləndirir. Bu sadə məşğələ düzgün icra edildikdə Sizin asanlıqla azad olmağınıza və sidik saxlamama ilə gələcəkdə baş verə biləcək problemlərin qarşısını almaqda kömək edəcək. Ən yaxşı cəhət isə ondan ibarətdir ki, bu məşğələni heç kim görmədən icra etmək mümkündür, ona görə də Kegel məşğələsini maşında, masa arxasında əyləşərkən və hətta mağazada növbəyə dayanarkən icra edə bilərsiniz. Kegel məşğələsini düzgün icra etməyin yolu aşağıda göstərilir:

- Çanaq əzəllərinizi sixib 5-10 saniyəlik saxlayın. Sanki sidiyinizi saxlamaq istədiyiniz kimi.

- Nəfəs alın, istirahət edin və təkrarlayın
- Səkkiz yanaşma ilə başlayın, tədricən hərəkətlərin sayını 20-30 dəfəyə çatdırın
Məşğələlər. Fəal məşğələlər əksər analar üçün mütləq şərtdir. Mütəmadi məşğələlər çəkinizə nəzarət etməkdə, qan dövranını yaxşılaşdırmaqda, əhval-ruhiyyənizi yüksəltməkdə və rahat yatmaqda Sizə kömək edəcək. Bundan əlavə, elə indidən məşğələləri özünüzə vərdiş etsəniz, bu, körpənizin doğulmasından sonra onun üçün yaxşı nümunə olacaq.
Pilates, yoqa, üzgüçülük və gəzinti əksər hamilə qadınlar üçün çox gözəl məşğələlərdir, amma məşğələ proqramına başlamazdan əvvəl öz həkiminizlə məsləhətləşməlisiniz. Həftənin əksər günlərində 30 dəqiqəlik məşq etməyi qarşınıza məqsəd qoyun. Bununla belə, bədənizinə qulaq asın və onu həddən artıq gücə salmayın.
2.Çəkinizin dəyişməsinə nəzarət edin. Bilirik, Siz indi iki nəfərin əvəzinə yemək yeyirsiniz. Amma bu zaman toplaya biləcəyiniz ifrat çəki gələcəkdə bu çəkidən azad olmaqda çətinlik yarada bilər. Eyni zamanda, bədəninizin çəkisinin kifayət qədər olmaması nəticəsində körpəniz də aşağı çəkidə doğula bilər ki, bu da əksər hallarda uşağın inkişafdan qalmasına səbəb olur. Bu yaxınlarda Tibb İnstitutu hamiləlik dövründə çəki artımı ilə əlaqədar yeni təlimat nəşr etdirib. Aşağıdakı göstəricilər bir uşağa hamilə qalmazdan əvvəl qadının bədən kütləsi indeksi (BKİ) əsasında Tibb İnstitutu tərəfindən hazırlanmış tövsiyyələrdir:
- Aşağı çəki: 28-40 funt
- Normal çəki: 25-35 funt
- Aşırı çəki: 15-25 funt
- Piylənmə: 11-20 funt
İndeksin hesablanması üçün: əvvəlki çəki kvadratın hündürlüyünə bölünür.
Bədən kütləsi indeksi aşağıdakı formula ilə hesablanır:
I = m⁄h2
m - bədən çəkisi (kg)
h – boy (m)
BKİ < 19,8 – az çəki
BKİ = 19,8 - 26,0 – normal çəki
BKİ > 26 – artıq çəki

3.Doğuş planını tərtib edin. Doğuş zamanı yanınızda köməkçi olacaq? Doğuş epidural anesteziya ilə müşayiət olunacaq? Öz arzularınızı yazın və surətini Sizin doğuşunuzda iştirak edəcək şəxslərə verin. Amerika Hamiləlik Assosiasiyasına əsasən, doğuş planını tərtib edərkən bəzi amilləri nəzərə almaq lazımdır:

- Hansı prosedurların keçirilməsini istəməzdiniz?
- Hansı vəziyyətdə sancılarınızı keçirmək istərdiniz?
- Hansı paltarı geymək istərdiniz?
- Musiqiyə qulaq asmaq, yaxud hansı nöqtəyə diqqətinizi cəmləmək istərdiniz?
- Ağrıkəsici preparatların istifadəsini istərdinizmi?
- Ağırlaşma halları baş verdikdə nə etməli?
4.Biliyinizi artırın. Əgər hətta bu Sizin ilk hamiləliyiniz deyilsə belə, hamiləlik kurslarında iştirak etmək doğuşa daha yaxşı hazırlaşmaqda Sizə kömək edəcək. Siz körpənin dünyaya gəlməsi və ona qayğı göstərilməsi ilə əlaqədar əlavə biliklər əldə etməklə bərabər, həm də xüsusi suallar verə və müəyyən problemləri səsləndirə bilərsiniz. Həmçinin, mövcud şəraitlə və işçi heyəti ilə də tanış ola bilərsiniz.
İndi ailənizin tibbi tarixçəsini araşdırmağın əsl vaxtıdır. Ötən hamiləlik dövründə baş verən problemlər haqqında öz həkiminzlə məsləhətləşin və ailənizdə baş vermis doğuş qüsurları haqqında məlumat verin.


5.Ev işlərində seçici olun. Əgər Sizin gündəlik rejiminizə vanna otağının təmizlənməsi, yaxud ev heyvanlarının altını təmizləmək daxildirsə, hamiləlik zamanı bu təhlükəli ola bilər. Toksik kimyəvi maddələrə məruz qalmaq, ağır əşyalar qaldırmaq, yaxud bakteriyalarla təmasda olmaq Sizə və körpənizə ziyan vura bilər. Siz aşağıdakıları ev işləri siyahısından çıxarmalısınız:
- Ağır əşyaların qaldırılması;
- Nərdivana dırmanma;
- Ev heyvanlarının altının təmizlənməsi (pişiyin bədənində ola biləcək parazitlər toksoplazmoz xəstəliyi yarada bilər);
- Güclü kimyəvi vasitələrdən istifadə;
- Uzun müddət ayaq üstə, xüsusən isti sobanın yanında dayanma.
Həmçinin, pişiklərin ola biləcəyi bağçada işləyərkən əlcək geyin və çiy ət doğradıqdan sonra əllərinizi yaxşıca yuyun.

6.Ayaqqabı almağa gedin. Nəhayət, ayaqqabı almaq üçün tutarlı səbəb yarandı! Ayaq pəncələriniz böyüdüyündən, ayağınız da böyüyür - ən azı, ayağınızın böyüdüyünü hiss edirsiniz. Bu ona görə belədir ki, Sizin təbii çəkiniz ağırlıq mərkəzinizi dəyişərək ayaqlarınızı əlavə təzyiqə məruz qoyur. Müəyyən vaxtdan sonra bu əlavə təzyiq ağrılı, ifrat pronasiyaya, yaxud ayaqlarınızın sıxılmasına gətirib çıxara bilər. Həmçinin, ayaqlarınıza su yığıla bilər ki, bu da pəncələrinizin və topuqlarınızın şişməsinə səbəb ola bilər. Bu problemlərin qarşısını almaq məqsədi ilə yaxşı dayaqlı rahat ayaqqabı geyin. Bir çox hamilə qadınlar hətta azad olduqdan sonra da daha böyük ölçüdə ayaqqabıya ehtiyac duyurlar, odur ki, bu cür ehtiyac yarandıqda, daha böyük ölçüdə ayaqqabı alın. Qeyd edək ki, hamilə xanımlar üçün nə düz daban, nə də hündür daba ayaqqabı yaramaz. Ən uyğun ayaqqabı- 3-5- sm , qalın topuqlu ayaqqabı və ya dabanı yüksək sport ayaqqabı(krosovka).

7.Alıştığınız SPA prosedurları nəzərdən keçirin. Hamiləlik dövründə bədən qulluğuna çox ehtiyac duyulur, amma bu zaman ehtiyatlı olmaq lazımdır. Bədəninizin həddən artıq qızmasına səbəb ola biləcək saunalardan kənar durun. Bu, qaynar vannalara da aiddir: Amerika Hamiləlik Assossiasiyasına əsasən, 10-20 dəqiqə vannada oturmaq kifayətdir ki, bədəninizin temperaturu 102 dərəcə Farenheyt səviyyəsinə çatsın – bu səviyyə hamilə qadınlar üçün təhlükəsiz hesab oluna biləcək son həddə yaxındır. Həmçinin, bəzi efir yağları (xüsusən birinci və ikinci trimestrdə) uşaqlığın yığılmasına gətirib çıxara bilər, buna görə də istifadə etdiyiniz yağların təhlükəsiz olduğundan əmin olmaq üçün öz massaj terapevtinizlə məsləhətləşin. Ardıc, rozmarin və adaçayı yağından istifadə etmək qadağandır.

8.Fol turşusu ilə zəngin qidalar qəbul edin. " Fol turşusu körpənin onurğa beynini əhatə edən sinir borusunun düzgün inkişafı üçün zəruridir və yeni eritrositlərin yaranması üçün əvəzolunmazdır”. Bu sözləri “Ana bətninin qidalanması” kitabının müəllifi Frensis Langerman-Ros deyib. Hətta hamilə olduğunuzun aşkarlanmasından əvvəl folat ilə zəngin olan məhsullarla -taxıl bitkiləri, mərcimək, buğda, sitrus bitkiləri ilə qidalanmaq çox faydalıdır.

9.Hamilə qadınlar üçün nəzərdə tutulmuş vitaminlər qəbul edin. Əgər hələ hamilə qalmağa çalışırsınızsa da, indi hamilə qadınlar üçün nəzərdə tutulmuş vitaminlər qəbul etmək üçün yaxşı imkandır. Körpənizin sonradan baş beyninə və onurğa beyninə çevriləcək sinir gövdəsi hamiləliyin ilk ayı ərzində inkişaf edir. Buna görə də erkən hamiləlik dövründən başlayaraq B6 vitamini, kalsium və dəmir kimi xüsusi qida maddələri qəbul etmək Sizin üçün çox vacibdir. Hamilə qadınlar üçün nəzərdə tutulmuş vitaminlər bir çox apteklərdə reseptsiz buraxılır – Siz bu vitaminləri həkim resepti əsasında da əldə edə bilərsiniz. Əgər bu vitaminləri qəbul edərkən ürəkbulanma hiss edirsinizsə, bu vitaminləri gecələr, yaxud yüngül qəlyanaltı edən zaman qəbul edin. Bundan sonra saqqız çeynəmək, yaxud bərk konfet sormaq da Sizə kömək edə bilər.

10.Meyvələrdən faydalanın. Əksər həkimlər hamiləlik dövründə kofeinin miqdarını azaltmağı tövsiyyə edirlər, çünki kofein hamilə qadına və onun körpəsinə mənfi təsir göstərə bilər. Xüsusən, əgər səhərlər qəhvə içməyə alışmısınızsa, onun qəbulunu dayandırmaq çətin ola bilər. Tonusunuzu qaldırmaq üçün bəzi meyvələrdən faydalanın. İxtisaslı dietoloq Frensis Langerman-Ros deyir: “Banan və alma kimi meyvələrin tərkibindəki təbii şəkər enerjinizi artırmağa kömək edə bilər.”

11.Balıq yeyin. 2007-ci ildə 12,000-dən artıq uşaq üzərində aparılan tədqiqat zamanı tədqiqatçılar müəyyən ediblər ki, anaları hamiləlik dövründə daha çox balıqla qidalanan uşaqların əqli inkişaf əmsalı, balıqla qidalanmayan anaların övladlarına nisbətən daha yüksək, hərəkət və ünsiyyət qabiliyyəti isə daha güclüdür. Alimlər bunu balığın tərkibində beynin inkişafı üçün zəruri olan Omeqa 3 qida maddəsinin zəngin olması ilə əlaqələndirirlər. Amma nəzərə almaq lazımdır ki, bəzi balıq növlərinin tərkibində civə var, bu isə həm uşaqlara, həm də böyüklərə toksik təsir göstərə bilər. Təhlükəsizlik baxımından, ABŞ-nın Ərzaq məhsullarına və dərmanlara nəzarət İdarəsi hamilə qadınlara həftədə ən çoxu 12 unsiya (340 qram) balıq yeməyi tövsiyyə edir. Üstünlük, tuna, krevet, qızılbalıq, sayda və ya naqqa kimi balıqlara verilməlidir. Qılınc-balıq, köpək balığı, skumbriya, amaday kimi balıqlardan isə uzaq qaçmaq lazımdır, çünki onların tərkibində külli miqdarda civə var.

12.Günəş şüalarına qarşı kremlərdən istifadə edin. Hamiləlik dövründə dəri günəş şüalarına qarşı daha həssas olur, buna görə də Siz günəşdə yanmaya və xloazmaya daha çox məruz qalırsınız – üz nahiyəsində tünd ləkələr yarana bilər. SPF səviyyəsi 30 və ya daha artıq olan kremlərdən istifadə edin (bitki mənşəli kremlərə üstünlük verirsinizsə, bəzi istehsalçılar hal-hazırda kimyəvi qatqısı olmayan kremlər təklif edirlər), gün eynəyi taxın, başınıza şlyapa qoyun. Solyariyə getməyin körpəniz üçün ziyanlı olub-olmadığı heç bir tədqiqatla sübut edilməsə də, Amerika Hamiləlik Assosiasiyası hamiləlik dövründə solyariyə getməməyi məsləhət görür.

www.parents.com

Hamiləlik dövründə bel ağrıları

Hamiləlik dövründə bir çox qadınları bel və çanaq nahiyələrində ağrılar narahat edir.
Bu cür simptomlar, xüsusən, hamiləlik dövrünün ikinci yarısında müşahidə olunur. Bu, körpənin böyüdüyü dövrdə gələcək ananın orqanizmində baş verən proseslərlə əlaqədardır.
Hamilə qadının qarnının ölçüsü əhəmiyyətli dərəcədə böyüdüyündən, ağırlıq qüvvəsi öz yerini dəyişir. Qadın buna uyğunlaşmağa çalışaraq kürəyini belinə doğru daha çox əyməli olur. Bundan əlavə, çəkinin sürətlə artması bütünlüklə dayaq-hərəkət aparatına, xüsusən də onurğa sütununa əlavə ağırlıq salır. Xüsusi hormonun – relaksinin yaranması hesabına qadının orqanizmindəki sümük birləşmələrində (qığırdaqlarda, oynaqlarda), o cümlədən çanaq sümüyünün birləşmələrində dəyişikliklər baş verir. Bu cür səciyyəvi «yumşalma» nəticəsində çanaq sümüyünün birləşmələri daha yumşaq və elastik olur ki, bu da doğuş zamanı dölün dar çanaq halqasından keçidini asanlaşdırır.
Bundan əlavə, gələcək ananın orqanizmindən, körpənin böyüməsi və inkişafı üçün zəruri olan külli miqdarda qida maddəsi, o cümlədən dayaq-hərəkət aparatının normal işləməsi üçün tələb olunan vitaminlər və kalsium çıxır. Əgər onların çatışmazlığı tam surətdə aradan qaldırılmazsa, bu, müxtəlif xəstəliklərə səbəb ola bilər ki, bu xəstəliklər də, o cümlədən, kürək nahiyəsində və çanaq sümüklərində ağrılarla təzahür oluna bilər.
Dikdaban ayaqqabıda gəzmək, uzun müddət ayaq üstə dayanmaq, oturaq halda iş görərkən düzgün oturmamaq, eləcə də ağırlığın artmasının öhdəsindən çətinliklə gələn zəif əzələlər ağrıların daha da güclənməsinə səbəb olur. Bütün bunlar kürəyin və çanağın ayrı-ayrı nahiyələrində ağrılar yaradır.
Bəzən kürək və çanaq nahiyəsində ağrılar hələ hamiləlikdən əvvəl dayaq-hərəkət aparatında və digər daxili orqanlarda mövcud olan xəstəliklərin simptomları ola bilər. Məsələn, kürəyin istənilən nahiyəsindəki ağrılar onurğanın osteoxondrozu, fəqərələrarası yırtıqlar, skolioz və digər onurğa xəstəlikləri ilə əlaqədar ola bilər. Adətən, uzun müddət narahat vəziyyətdə işləyərkən və fiziki cəhətdən həddən artıq yüklənərkən bu cür ağrılar yaranır. Ağırlıq kəskin şəkildə gücləndikdə kürək nahiyəsində onurğanın normal əyilməsinə mane olan kəskin ağrı yarana bilər. Bu cür hallarda nevroloqla məsləhətləşmək lazımdır.
Hamilə qadınlarda bel ağrılarının profilaktikası
Əgər Siz dayaq-hərəkət aparatının patologiyasından – osteoxondrozdan, skoliozdan (onurğa əyriliyindən), yastıdabanlıqdan əziyyət çəkirsinizsə, yaxud, sadəcə, əzələləriniz zəifdirsə, hamiləliyə haqızlıq dövründə üzgüçülüklə, sağlamlaşdırıcı gimnastika ilə, hamilə qadınlar üçün nəzərdə tutulmuş yoqa ilə məşğul olun. Bu halda, bu məşğələləri hamiləlik dövründə davam etdirməklə Siz əzələlərinizdə və oynaqlarınızda ağrı hissininin güclənməsi ehtimalını əhəmiyyətli dərəcədə azalda bilərsiniz, çünki onlar daha elastik və möhkəm olacaq. Bundan əlavə, yoqa ilə məşğul olarkən oksigen toxumalara daha çox daxil olur və bu, toxumaların davamlılığını artıraraq ağır yüklənmələr zamanı bərpa prosesini sürətləndirir.
Özünə necə kömək etmək olar?
Hamiləlik dövrünün ikinci yarısında dayaq-hərəkət aparatının patologiyası səbəbindən kürək nahiyəsində ağrılar yarandıqda həkimlər xüsusi mərkəzlərdə, peşəkarların nəzarəti altında sırf hamilə qadınlar üçün nəzərdə tutulmuş xüsusi idmanla (yoqa, pilates, aerobika, üzgüçülük) məşğul olmağı tövsiyyə edirlər. Bu, qarın əzələlərinin və kürəyin möhkəmlənməsinə, oynaqların və əzələlərin elastikliyinin artmasına kömək edəcək.
Həkim qıc olmuş əzələlərin boşalmasına kömək edəcək yüngül massaj tövsiyyə edə bilər. Kəskin ağrılar baş verdikdə fiziki yük məhdudlaşdırılır. Kürəyin, ayaq pəncələrinin yüngül massaj olunması çox faydalıdır. Ayaq pəncələrinin massaj olunması üçün xüsusi massaj xalçalarından, toplardan istifadə etmək olar. Bu cür massaj hər gün 5-7 dəqiqə ərzində aparılır. Bu zaman rahat hisslər yaşamaq çox vacibdir.
Gələcək ananın kifayət qədər uzun müddətdə təmiz havada olması çox zəruridir, çünki günəş işığının təsirindən dəridə kalsiumun normal mübadiləsi üçün vacib olan D vitamini yaranır.
Dayaq-hərəkət aparatının patologiyasının qarşısını almaq üçün ortopedik döşəkdə yatmaq faydalıdır.
4-5 sm-lik hündürlükdə dabanı olan rahat, keyfiyyətli ayaqqabı hamiləlik dövründə mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Xüsusi ortopedik ayaqqabı geymək və ya ortopedik ayaqqabı içliyindıən istifadə etmək xüsusən onurğa və oynaq xəstəliklərində çox faydalıdır. Ayaqqabı narahat, dar olduqda onurğaya və oynaqlara düşən ağırlıq düzgün paylanmır və bu, ağrıların yaranmasına səbəb olur.
Oturaq vəziyyətdə işləyərkən mütəmadi olaraq fasilə etmək, oturaq vəziyyəti dəyişmək, gərnəşmək, bir neçə tənəffüs məşğələsi icra etmək lazımdır: nəfəs aldıqda əlləri yuxarı qaldırıb dartınmaq, nəfəsi verdikdə isə əlləri yanlara açaraq bədən boşaldılmalıdır. Bu, oynaqlarda və əzələlərdə qan dövranını yaxşılaşdırır.

Hamiləlik zamanı qadağa olan məhsullar

Hamiləlik zamanı qadağa olan məhsullar

Pendir
Bri, kamamber və s. kimi yosunlu yumşaq pendir, eləcə də analoji tərkibə və qabıq növünə malik pendir – məsələn, keçi südündən hazırlanmış pendir; yosunabənzər mavi damarları olan pendir – məsələn, mavi Danimarka pendiri, qorqonzola və rokfor yemək olmaz. Yosunlu pendirin tərkibində listeriyalar, yəni listerioz yaradan bakteriyalar ola bilər. Hamilə qadının bu infeksiyaya hətta yüngül formada yoluxması da uşaqsalmaya, yaxud körpənin ölü doğulmasına və ya yeni doğulmuş körpədə ağır xəstəliklərə gətirib çıxara bilər.
Yumurta
Çiy və ya kifayət qədər bişməmiş yumurta, tərkibində bu cür yumurta olan qida məhsulları – məsələn, ev mayonezi yemək olmaz. Yumurtanı yeməzdən əvvəl onun yaxşı bişdiyinə, zülalın və yumurta sarısının bərkidiyinə əmin olun. Bu, salmonella ilə zəhərlənmə riskinin qarşısını alır.
Süd
Çiy (pasterizə olunmamış) süd, o cümlədən pasterizə olunmamış keçi və ya qoyun südü içməyin. Tərkibində bu cür süd olan qida məhsulu – məsələn, keçi pendiri yeməyin. Süd termik emal olunmalı və ya pasterizə edilməlidir.
Paştet
Bütün növ paştetlərdən, o cümlədən, bitki mənşəli paştetlərdən uzaq qaçın. Onların tərkibində, yuxarıda qeyd edilmiş listeriya ola bilər.
Ət
Çiy və ya yaxşı bişməmiş ət yeməyin. Əti və quşu yaxşıca bişirin ki, qan izləri və ya çiy yeri qalmasın. Kolbasa və farşla xüsusən ehtiyatlı olun. Bəzi ölkələrdə hamilə qadınlara hisə verilmiş ət və ya balıq yemək tövsiyə olunmur, çünki bu ərzağın tərkibində listeriya bakteriyası ola bilər. Amma, məsələn, Böyük Britaniyada hamilə qadınlara bu cür məsləhət verilmir, çünki orada hesab olunur ki, yoluxma riski olduqca azdır.
Qaraciyər
Qaraciyər və tərkibində qaraciyər olan ərzaq məhsulları – qaraciyər paşteti və ya qaraciyər kolbasası yeməyin, çünki onların tərkibində külli miqdarda A vitamini ola bilər. Həddən artıq böyük miqdarda A vitamini körpənizə ziyan vura bilər.
Balıq
Bəzi balıq növlərini məhdudlaşdırmaq lazımdır. Buraya tuna balığı, eləcə də digər yağlı balıq növləri aiddir. Bundan əlavə, çiy molyusk da yemək olmaz, çünki bu, qida zəhərlənməsinə səbəb ola bilər.
Spirtli içkilər
Əgər hamiləsinizsə, yaxud hamilə qalmağa cəhd edirsinizsə, spirtli içki içməməlisiniz. Spirtli içkilər körpənizin inkişafına ciddi və qarşısıalınmaz təsir göstərə bilər.
Kofein
Hamiləlik dövründə kofein qəbulunu məhdudlaşdırmalı, gündə 200 mq-dan artıq kofein qəbul etməməlisiniz. Yüksək miqdarda kofein dünyaya gətirdiyiniz körpənin bədən kütləsinin az olmasına və hətta uşaqsalmaya səbəb ola bilər. Ayıq olun – qəhvə və çaydan əlavə, kofein təbii şəkildə bəzi qida məhsullarında olur, eləcə də bəzi spirtsiz içkilərin tərkibinə qatılır.
Əgər sevdiyiniz qida məhsulları qara siyahıya düşübsə, məyus olmayın. Bu qadağa müddətində digər yemək növlərinin dadına baxmaq üçün gözəl imkanınız var. Belə ki, hamiləlikdən sonra sevimli yeməklərin siyahısı arta da bilər.

Hamiləlik və Diabet

1-ci tip şəkərli diabeti (insulindən asılı) olan qadınlarda hamiləlik dövrü xeyli sayda ciddi fəsadlarla keçə bilər: hamilə qadının böyrəklərinin, gözlərinin zədələnməsi, hamiləliyin öz-özünə pozulması,dölün ana bətnində olarkən məhv olması, dölyanı suların çox olması, dölün inkişaf qüsurları, hestoz (arterial təzyiqin yüksəlməsi, bədəndə şişkinliklərin yaranması, sidikdə normadan artıq miqdarda zülalın olması kimi əlamətlərlə müşayiət olunan hamiləlik patologiyasıdır), eklampsiya (huşun itirilməsi ilə müşayiət olunan qıcolma tutmaları).
Doğulan körpələrin ölçülərinin böyük olması (çəkisi 4500 qramdan artıq, boyu 55-60 sm) əsasən piy toxuması hesabına olur. Dölün ölçülərinin böyük olması əksər hallarda doğuşun ağır keçməsi ilə müşayiət olunaraq ananın və uşağın travmatik zədələnməsi ilə nəticələnir. Şəkərli diabeti olan qadınlarda bir çox hallarda doğuşun cərrahi yolla icra olunmasına (keysəriyyə əməliyyatı) tələbat yaranır.
1-ci tip şəkərli diabeti olan qadınların bir çoxunda hamiləlik və doğuşu müvəffəqiyyətlə başa çatdırmaq mümkün olmur. Ona görə də belə xəstəliyi olan hər bir qadın hamiləliyə qədər mütləq həkim endokrinoloqla məsləhətləşməlidir. Həkim hamiləliyin mümkün olmasına əmin olaraq buna icazə verdiyi halda, qadın bütün hamiləlik boyu mütləq həm həkim-ginekoloqun, həm də həkim-endokrinoloqun nəzarəti altında olmalıdır.2-ci tip (insulindən asılı olmayan) şəkərli diabeti olan qadınlarda hamiləliyin gedişi və doğuş nisbətən az sayda fəsadlarla nəticələnə bilər. Ancaq bunun üçün qadın bütün hamiləlik boyu mütləq həkim-endokrinoloqun nəzarəti altında olmalıdır.
Şəkərli diabetin formalarından biri də məhz hamiləlik zamanı qadında inkişaf edən şəkərli diabetdir. Şəkərli diabetin bu forması hamiləlik zamanı inkişaf edir və hamiləlik başa çatdıqdan sonra tez bir zamanda keçib gedir. Diabetin bu formasını yaxın qohumlarında şəkərli diabet olan kök qadınlar “əldə edə bilərlər”. Hamilədə olan bu şəkərli diabet doğuşdan sonra 2-12 həftə ərzində keçib gedir. Bəzi hallarda sonrakı 10-20 il ərzində belə qadınlarda şəkərli diabet xroniki xəstəlik kimi inkişaf edir. Bu cür şəkərli diabeti olan qadınlarda hamiləliyin gedişi - 2-ci tip şəkərli diabeti olan qadınlarda olduğu kimi keçir.

Həkim-Endokrinoloq Günay Qasımova

Hamiləlik zamanı Daun sindromu skrining-testi

Daun Sindromu, daha çox əqli inkişafda gerilik və digər organlarda qüsur əmələ gətirən, anadangəlmə bir xromosom anomaliyasıdır. Dölün inkişafı sırasında bir xromosomun artıq əmələ gəlməsi nəticəsində bu sindrom yaranır. Bədənimizin bütün hüceyrələrində xromosomlar vardır və genetik xüsusiyyətlərini daşıyırlar. İnsan hüceyrələrində 46 (23 cüt) xromosom vardır. Normal olaraq insanların hər bir hüceyrəsində hər bir xromosomdan,biri anadan biri atadan olmaqla iki ədəd xromosom ( bir cüt xromosom) vardır. Daun sindromlu uşaqlarda isə müəyyən bir xromosomdan ( 21-ci xromosomdan) hər hüceyrədə iki əvəzinə 3 ədəd olur. Hər1.000 uşaqdan təxminən ikisi Daun sindromu ilə dünyaya gəlir. Uşaqda Daun Sindromunun olma ehtimalı, hamilənin yaşı artıqdaca artır.
Daun Sindromlu dölün inkişafı nece gedir?
Daun sindromlu uşaqlar digər uşaqlara nəzərən əsasən boy və çəki baxımından daha gec inkişaf edirlər, daha gec öyrənirlər, problem həll etməkdə və qərar verməkdə çətinlik çəkirlər. Uşağın inkişafı və həmin problemlərin ağırlıq dərəcəsi uşaqdan uşağa dəyişir. Əqli inkişafları normadan aşağı olaraq qalır. Ancaq yaxşı və erkən başlanan təlimlərlə əqli inkişaflarında əhəmiyyətli dərəcədə yüksəlməyə rast gəlinir. Daun Sindromlu uşaqlar yaxşı bir xüsusi təlimlə normal fərd şəklində yaşaya bilərlər. Fürsət verildiyi təqdirdə peşə sahibi ola bilərlər. Fizioterapiya, xüsusi təlim və loqoped təlimlərinə ehtiyacları ola bilər. Bunlar planlı və proqramlı bir şəkildə peşəkar şəkildə köməyə ehtiyac duyarlar. Daun sindromu daşıyan uşaqların bir qismi doğuş vaxtı ölürlər. Daun sindromu ilə dünyaya gələn uşaqların təxminən yarısında ürək xəstəliklərinin olduğu müşahidə edilir. Bəzən həmin qüsurlar əməliyyat vasitəsi ilə müalicə edilə bilər. Daun sindromlu uşaqların bir qismi də əməliyyata ehtiyac duyulan mədə-bağırsaq xəstəliyi ilə dünyaya gəlirlər. Ayrıca tənəffüs sistemi, eşitmə, görmə, danışıq qabiliyyəti və infeksiyalara tutulma ilə bağlı səhhətlərində problemlər müşahidə edilir. Daun sindromu olan uşaqlarda rast gəlmə ehtimalı daha yüksək olan digər xəstəliklər -leykoz və Alzheimer hesab edilə bilər. Bu uşaqlar bəzən fiziki olaraq çox sağlam doğulabilərlər, ancaq mütləq əqli inkişafı az ya da çox normaldan geri qalır.
Daun Sindromu skrininqi Nədir?
Daun Sindromu skrininqi,hamilə qadının Daun Sindromlu uşaq dünyaya gətirməsini təyin etmək üçün aparılan test və görüntüləmə metodlarına verilən ortaq addır. Bu testlər ikili test (http://familia.az/?p=349), üçlü test (http://familia.az/?p=352) ,dördlü test (http://familia.az/?p=355) və kombinə testlərdir. Hamiləlik sırasında bu testlərdən sadəcə birinin istifadəsi uyğundur. Bunlardan ən çoxu məlum olanı ikili və dördlü testlərdir. Bu testlərin yüksək riskli çıxdığı hamilələrə tətbiq edilən xorion xovlarının biopsiyası (chorionic villus biopsy, http://familia.az/?p=360), amniosintez ( http://familia.az/?p=359), kordosintez (birbaşa göbək ciyəsindən qan nümunəsinin alınması) kimi diaqnoz məqsədi ilə edilən müdaxilələrlə dəqiq diaqnoz qoyulur.
Prenatal skrininq Testləri Nədir?
Bütün analığa və atalığa namizəd insanlar haqlı olaraq dünyaya gələcək körpələrinin qüsursuz və sağlam olub-olmayacağını bilmək istəyirlər. Ana bətnindəki dölün əksəriyyətinin hər hansı bir problem olmadan dünyaya gəldiyini bilmək hər nə qədər insanı rahatlaşdırsa da, mövcud hamiləlikdəki dölün sağlam olub-olmadığını bilmək üçün müəyyən bir hamiləlik həftələrində aparılan müxtəlif test üsulları vardır. Hamiləlik dövründə edilən həmin testlərin hamısına prenatal (doğuşdan əvvəl) skrininq testləri deyilir. Prenatal skrininq testinə misaolaraq, Daun sindromu daşıyan bir uşaq dünyaya gətirmə ehtimalını öyrənmək üçün hamiləlik vaxtı aparılan testlər göstərilə bilər.

Prenatal skrininq testləri,körpənizin sağlamlığı məsələsində sizin rahatlamağınız üçün böyük əhəmiyyət kəsb edir. Ancaq heç bir şeyin əldə edilməməsi və sizi bəzi çətinliklərlə qarşı-qarşıya qoyma ehtimalı vardır. Test etdirib-etdirməmək sizin qərarınızdan asılı olduğu kimi nəticələrin dəqiq şəkildə müsbət çıxmadığı hallar zamanı növbəti testlərin edilməsi qərarı da yenə də tamamilə sizdən asılıdır. Test prosesini istədiyiniz vaxt dayandıra bilərsiniz.
Ən effektli Daun skrininq testləri hansılardır?
Bunlardan en çox istifadə olunan ikili və dördlü testləridir. İkili test hamiləliyin 11-14 həftələrində, dördlü test isə 15-20 həftələrində həm ultrasəs müayinəsi və qan analizi verməklə Daun sindromu riskinin 80-85% ehtimalla olub-olmadığını göstərir. Hamiləlik sırasında bu testlərdən sadəcə birinin istifadəsi uyğundur. İkili testdə ənsə şəffaflığı artdıqca Daun Sindromu riski də artır. Təxmini olaraq 11-14 həftədə maksimum limit 3,5 mm-dir. Ənsə şəffaflığının ölçülməsinin ən mühüm mənfi cəhəti bunu icra edən şəxsin bu məsələdə təcrübəli olmasını tələb etməsidir. Ənsə qalınlığı ölçüldükdən sonra verilən qanla risk hesablaması aparılır. Qan analizi və ultrasəs müayinə ilə ənsəqalınlığının ölçülməsi ilə yanaşı ananın yaşı və dəqiq hamiləlik həftəsi də nəzərə alınaraq Daun Sindromlu uşaq dünyaya gətirmə ehtimalı hesablanılır. Testin nəticəsi həmin ehtimalı göstərir. Ancaq test mütləq bir nəticəni göstərmir. Daun sindromlu bir uşaq dünyaya gətirmə riskinizin artdığı görülərsə, diaqnozu qoymaq üçün mütləq növbəti testlərdən keçməyiniz tələb edilməlidir.

Artan Risk nəyi göstərir?
Ümumiyyətlə, 1:300 və daha yüksək risk daşıyan hamilələrin riski artmış olaraq qəbul edilir.1:300 risk çıxan bir xəstədə nəticələri özü kimi çıxan hər 300 hamilə qadından biri Daun sindromlu uşaq dünyaya gətirəcək,digər 299 qadının uşağının Daun sindromlu olmayacağını mənasını kəsb edir.Test nəticələri normal çıxsa belə uşağınızin Daun sindromu ilə ya da başqa bir qüsurla (xromosom anomaliyası) dünyaya gəlməsi istiqamətində də cüzi də olsa ehtimalın olduğu bilinməlidir. Test, sağlam bir uşaq dünyaya gətirəcəyinizin zəmanəti deyildir. Ancaq körpənizdə daun sindromu ya da başqa bir xromosom pozuntusunun olub-olmadığı sonrakı testlərdə dəqiq şəkildə aşkar edilə bilər. Mühüm olan sizin nə qədər risk ala bilməyinizdir.

Test etdirməliyəm? Qərarımı nəyə əsaslandırmalıyam?
Daun sindromu üçün skrininq testini etdirib-etdirməmək qərarı tamamilə sizdən asılıdır. Test nəticəsində Daun Sindromlu bir uşaq dünyaya gətirmə istiqamətində artan risk aşkar edilərsə, növbəti testləri də etdirib-etdirməmə qərarı yenə də sizdən asılı olacaqdır. Əsas məsələ dünyaya gətirəcəyiniz uşaq haqqında nə qədər məlumat əldə etmək istəyinizdir.
• İkili və ya dördlü test nəticəsində uşağınizda Daun sindromun riski yüksək görünərsə,növbəti testlər etdirmək istəyəcəksiniz?
• Növbəti test nəticəsində uşağınizda Daun sindromu olduğu kəsinləşə bilər. Bu cür bir nəticəyə nə dərəcədə hazırsınız?
• Uşağınız Daun sindromlu olarsa sizi necə bir həyatın gözlədiyini və bununla necə başa çıxacağınızı fikirləşmisiniz?
• Uşağınızda Daun sindromu olduğu ortaya çıxarsa,hamiləliyi başa çatdırma barəsində nə fikirləşirsiniz?
Bir sonrakı test nəticəsində uşağınızda Daun sindromu olduğu dəqiqləşə bilər. Bu halda, bəzi çətin seçimlərlə üzləşə bilərsiniz. Məsələ barəsində həyat yoldaşınızla, həmçinin ailə həkimi və ya ginekoloq ilə məsləhətləşin, çünki hərbir ailə sağlam bir övlad dünyaya gətirmək arzusundadır.

Uzman mama-ginekoloq Dr.Turab Canbaxışov

<br />
<b>Notice</b>:  Trying to get property of non-object in <b>/usr/www/users/acijou/supermama/site/templates/blog.php</b> on line <b>38</b><br />

Qorxunun Doğuşa Təsiri

Qorxu insanın təbii hisslərindən biridir.

Bütün hisslər kimi qorxunun da həm zehni, həm də fiziki məqamları var. İnsan vücüdunda bu hissin araşdırılmasında köməkçi olan bir bölgə-amiqdala- həssas təcrübələrin yaddaşda təmsilini təmin edən bir beyin bölgəsidir.

Normal insanlarda qorxu ifadəsi daşıyan simaların görülməsi sol amiqdalanı aktivləşdirir. Bu aktivləşmənin dərəcəsi üz ifadəsindəki qorxunun çoxluğu ilə bağlıdır. Bu səbəbdən televiziyada doğuş səhnəsi görəndə(eşidəndə), tanışların çətin doğum haqqında hekayələrini (reaksiya,sözlər və s.) dinləyəndə şüuraltı doğuş qorxusu formalaşır.  

Qorxunun doğuşa mənfi fiziki təsiri avtonom sinir sistemini işə salır. Avtonom Sinir Sisitemi (ASS)- bütün bədənin ahəngdar işləmə sistemidir. ASS- mesajlar alır, bu mesajlara uyğun hərəkət planlayır və bədənin digər üzvlərinə xəbər verir. Bütün bunlar şüuaraltı baş verir. ASS- simpatik və parasimpatik sistemdən ibarətdir. Parasimpatik sinir sistemi “hər şey yaxşıdı” vəziyyətində çalışır. Stress altında isə simpatik sistem dövrəyə girir. Bu sistem “bədəni qoru!” sistemidir. “Savaş, Qaç yada Don” bu sistemi prinsipidir.

Parasimpaik sistem çalışmağa başlayanda göz bəbəkləri böyüyür, nəfəs tezləşir, ürək döyüntüsü artır, böyük damarlar sıxılır və orqanlara gedən qan miqdarı azalır. Beləliklə bütün bədən “təhlükəyə” qarşı dirənir.

Bəs bütün bunların doğuşla nə əlaqəsi var?

Əgər doğuş qorxusu vaxtında aradan qaldırılmazsa , doğuş vaxtı stress hormonları ifraz olunmağa başlayır. “Təhlükə” anında qan bədənin qorunmasında iştirak edən orqanlara gedir. Lakin uşaqlıq qoruma orqanı deyil. Buna görə də uşaqlığa qan  göndərən damarlar büzülür. Beləliklə uşaqlığa az qan və oksijen getməyə başlayır, uşaqlıq boynu gərginləşir və sərtləşiər. Bu halda doğuş da uzun çəkir.

Qorxu uşaqlıq funksiyasını pozduqda nə baş verir?

Uşaqlığın uzunlamasına əzələləri girdə bağı yuxarıya  çəkilməlidir (beləliklə rəhmin boynu açılır). Qorxu olduqda bu əzələlər dirənc göstərir. Beləcə uşaqlıq boynu gərgin qalır və doğuş  vaxtı uzanır.

Bütün bu proses QORXU=GƏRGİNLİK=AĞRI sikli olaraq ifadə edilir.

Bəs ağrını necə üstələmək olar? Bu haqqda növbəti məqaləmizdə. 

Aktiv hamiləlik. Yoqa və yürüyüşün faydaları.

Hamiləliyin 4-cü ayına qədər Kundalini yoqanın standart hərəkətlərini yerinə yetirmək olar, təbii ki ondan əvvəl olan hamiləliklərinizin ilk aylarinda düşük olmayıbsa). 4-cü aydan sonra baş-ayaq pozaları,maxa-bandxu və diafraqmal kilit etmək məsləhət deil.
Hərəkətlər əsnasında dərindən və ritmik nəfəs alma əzələ və limf sistemlərindəki ifraz proseslərini qydaya salır. Fiziki gərginlik, çox yorulmamaq şərti ilə çox yararlıdır. Məşqələlər qan dövranını gücləndirməyə, damar problemlərini aradan qaldırmağa, qan təzyiqini normada saxlamağa, yuxu problemini həll etməyə və həzm sisteminə kömək edir.
Həmçinin gəzinti də hamiləliyin gedişatı üçün çox vacibdir. Yürüyüş zamanı pres əzələləri güclənir, onurğa daha hərəkətli olur, dölün sıxdığı mədə bağırsaq sisteminin masajı gedir. Gündə təxmini 5 km yürümək lazımdır. Hamiləliyi dəstəkləyən iki böyük abdominal əzələ(sağ və sol) kişilərdəki əzələlərdən 10 qat daha güclü olmalıdır,əks halda dölü daşımaq çox çətin olar.

SAĞLAM HAMİLƏLİK-AKTİV HAMİLƏLİK!

İkili test (+ənsə qalınlığı) hamiləliyin birinci trimestri.

IKİLİ TEST ( + ƏNSƏ QALINLIĞI)

Kombinə test (ikili test- ikili skrininq testi) nədir?

Kombinə test (daha çox istifadə olunan digər adları ilə ikili test — ikili skrininq ) ana bətnindəki dölün başda xromosom pozğunluqları (xromosom anomaliyaları) olmaq üzrə daşıdığı müxtəlif riskləri (xüsusilə Daun Sindromu — Monqol uşaq) aşkar etmək məqsədi ilə hamiləlikdə edilən bir skrininq testidir. İkili skrininq testi ustrasəs ölçüsü (dölün ənsə qalınlığı) və hamilənin iki qan göstəricisinə (HCG və PAPP-A) baxılmasından ibarətdir:

Dölün ənsə qalınlığının ölçülməsi: Hamiləliyin 11 – 14-cü həftələri arasında ultrasəs ilə uzanıqlı vəziyyətdə yatarkən dölün ənsəsinin arxasındakı şəffaf nahiyyə (Ənsə qalınlığı — Ənsə şəffaflığı — NT) millimetr vahidi ilə ölçülür.
İkili test: Hamilədən götürülən qan nümunəsində HSG və PAPP-A deyilən iki hormon-proteinə baxılır. İkili test adı hamilənin qanında iki göstəriciyə baxıldığına görə belə adlanır. Həqiqətdə isə bu test hamılədə ikili test (HCG + PAPP-A) baxılmasına deyilir. Səhvən və daha çox ikili test ikili skrininq testi adlandırılsa da testin əsl adı bu iki qan göstəricisinin (ikili testin) ultrasəs ilə ölçülən dölün ənsə qalınlığının göstəricisi ilə birləşməsini ifadə edən kombinə testdir.
Kombinə test (ikili test – ikili skrininq testi) nə vaxt edilməlidir?

Ənsə qalınlığı (NT) deyilən dölün ənsəsinin arxasındakı şəffaf nahiyə hamiləliyin 11-14-cü həftəsi arasında ən yaxşı ölçülür. Bilavasitə ikili test bu hamiləlik həftələri arasında edilir. Ən münasibi ikili testin hamiləliyin 11-ci həftəsində edilməsidir. İkili skrininq testinin hamiləliyin 11-ci həftəsində Daun Sindromu olan uşaqları (monqol uşaq) aşkar etmə nisbəti 87% olarsa, bu nisbət hamiləliyin 14-cü həftəsində 79%-ə düşür. Yenə də ikili skrininq testinin Daun Sindromu olan körpələri (monqol uşaq) aşkar etmə nisbəti, üçlü skrininq testinə görə çox yüksəkdir. Üçlü testdə bu nisbət yalnız 65%-dir.

Kombinə test (ikili test — İkili skrininq) Daun Sindromunu aşkar etmə nisbəti nədir?

Hazırda Kombinə test (ikili test – ikili skrininq) xromosom pozğunluğu olan dölləri (məs. Down Sindromu ) müəyyən etmək üçün istifadə etdiyimiz bir test olub yaşından asılı olmayaraq bütün hamilələrə tətbiq olunur. Kombinə test (ikili test –ikili skrininq) ilə Daun Sindromu olan dölləri (monqol körpə) düzgün müəyyən etmə ehtimalı ananın yaşı artdıqca artır. Yəni, test yuxarı yaşlı analarda Daun Sindromunu nəzərdə tutma ehtimalı gənc analara nisbətən daha effektivdir. Məsələn, yaşı 30 olan hər 10.000 hamilə qadından orta hesabla 20-si Daun Sindromlu bir döl (monqol uşaq) daşıyır. Bu 20 qadına Kombinə test (ikili test –ikili skrininq) tətbiq etsək, Daun Sindromu bu hamilələrin 16-da (80%) aşkar ediləcək ( test yüksək çıxacaq), 4-də isə aşkar olunmayacaq. Yaşı 40 olan hər 10.000 hamilə qadından isə orta hesabla 150-i Down Sindromlu bir döl (monqol uşaq) daşıyacaqdır. Bu 150 qadına Kombinə test (ikili test –ikili skrininq) tətbiq etsək, Daun Sindromu bu hamilələrin 135-də (90%) aşkar olunacaq və yalnız 15-də aşkar olunmayacaq. Hamiləlikdə 11-ci həftədə edilən ikili testdə yüksək riskli (müsbət) nəticələrin 5/100-də döl əslində normaldır (ikili testin yanlış pozitivlik nisbəti: 80-90%-dir).

Döldə Daun Sindromu (Monqol uşaq) diaqnozu tam olaraq necə qoyulur?

Hamiləlikdəki skrininq testinin nəticələri (ikili testin nəticəsi, üçlü testin nəticəsi), dəqiq diaqnozu deyil, ehtimalı və ya riski əks etdirir. Artan riskdən bəhs olunursa, dəqiq diaqnoz üçün yüksək testlər etdirməyə qərar verə bilərsiniz. İkili test (Kombinə test — ikili skrininq) nəticəsində Daun Sindromu (monqol uşaq) riskiniz 1/300-dən çoxdursa və ya yalnız ultrasəsdə NT (dölün ənsə qalınlığı) ölçülməsi 3 mmdən artıqdırsa, olduğunuz hamiləlik həftəsi içində (11-14-cü həftələr arasında) CVS (xorion xovlarınbiopsiyası) edilərək uşağın xromosom quruluşunu (lazım gələrsə bir neçə gündə) öyrənə bilərsiniz. Bxn. CVS

İkili testin nəticəsi (Kombinə test – ikili skrininq testinin nəticəsi) yüksək çıxdı bu nə deməkdir?

Əsasən 1/300 və ondan çox Daun Sindromu cəhətdən artan risk olaraq qəbul edilir. 1/300-in mənası test edilən və artan risk olduğu bildirilən hər 300 hamilə qadından 1-nin Daun Sindromlu bir uşaq (monqol uşaq) dünyaya gətirəcəyi, digər 299 qadının körpəsinin isə Daun Sindromlu olmayacağıdır. Testin nəticələri müsbət çıxsa belə uşağınizin Daun Sindromu ilə və ya başqa bir pozğunluqla (xromosom pozğunluğu) dünyaya gəlməsi barəsində az da olsa bir ehtimal vardır. Hamiləlikdəki skrininq testləri (ikili test, üçlü test) sağlam bir uşaq dünyaya gətirəcəyinizin zəmanəti deyildir. Lakin körpənizdə Daun Sindromu və ya başqa bir xromosom pozğunluğu olub-olmadığı yüksək testlərlə (CVS, amniosintez) dəqiq formada aşkar oluna bilir.

İkili test (Kombinə test — ikili skrininq testi) nəticəniz risklidirsə və qərar verə bilmirsinizsə nə etməli?

Riskinizin 1/300 ilə 1/1000 arasında çıxdığı hallarda qərar vermək bəzən çox çətin ola bilir. Bu kimi hallarda bir perinatoloqdan məlumat və kömək istəyə bilərsiniz. Perinatoloq xüsusi bir USM ilə dölün burun sümüyü (nazal sümük), sağ ürək qapaqcığında qan sızma (trikuspid çatışmazlığı) və ürəklə qara ciyər arasındakı qan axınına (ductus venosus) baxaraq riskinizin daha çox yüksək və ya aşağı olduğunuzu sizə deyə bilər. Bu bəhs edilən xüsusi müayinələr qərar verməkdə sizə yol göstərici olacaqdır.

İkili testin nəticəsi (Kombinə test – ikili skrininq testinin nəticəsi) yüksək riskli deyilsə?

İkili test nəticənizdə müvafiq risklər yuxarıda göstəriləndən artıq olarsa, (riskli deyilsə) (məsələn 1/1500) bu halda ailəyə məlumat verilərək hər hansı bir müdaxilə edilmir. Bununla birlikdə yüksək səviyyədə ultrasonoqrafiya (təfsilatlı ulstrasəs — təfsilatlı ultrasəs) və döl exokardioqrafiyası (döl EXO) tamamlayacı olaraq edilə bilər. Unutmamaq lazımdır ki, hamiləlikdə edilən heç bir skrininq testi Daun Sindromu və digər xromosom anomaliyaları üçün diaqnozedici deyildir. Həmçinin, hamiləlikdə edilən heç bir skrininq testi uşaqda ola biləcək quruluş qüsurlarını göstərmir.

İkili test nəticəm (kombinə test – ikili skrininq testinin nəticəsi) yüksək çıxdı və mənə 16-cı həftədə amniosintez təklif edildi. O vaxta qədər gözləməliyəm ?

Əlbəttə yox. Hamiləliyin 11-14-cü həftələri arasında CVS (xorion xovların biopsiyası) etdirərək nəticəni öyrənə bilərsiniz. Hazırda döldəki xromosom pozğunluqlarının (anomaliyalarının) müəyyən edilməsinə dair hamiləliyin ilk üç ayında (ilk trimestr və ya hamiləlikdə ilk 13 həftə) edilən ikili testin (kombinə test ikili skrininq 11-14-cü həftə testi) məhşurluq qazanması və ikili testin nəticələrindən sonra hamilələrin erkən nəticə əldə etmək istəməsi səbəbi ilə (CVS) ön plana çıxır. Təəssüfki, CVS texniki olaraq çox bacarıq və təcrübə tələb etməsi və bu texnikanı tətbiq edəcək həkim sayının məhdud olmasına görə xəstələr erkən dövrdə daşıdıqları genetik riskləri öyrənsələr belə əsasən stress altında 5-6 həftə gözlədilərək amniosintezə göndərilirlər.

Analoji testlər hansılardır? Effektivliyi necədir?

Kombinə test ( ikili test — ikili skrininq testi – 11-14-cü həftətesti) nə də üçlü test döldə olabiləcək Quruluş (anatomik) ANOMALİYALARI göstərmir. Döldə ehtimal olunan quruluş qüsurlarının diaqnozu hamiləliyin daha irəliləyən həftələrində (16-20-ci hamiləlik həftələr arası) edilən yüksək səviyyəli USM və döl exokardioqrafiyası (Döl EXO) ilə qoyulabilər. Bilavasitə ana bətnində döldəki xromosom və quruluş pozğunluqlarını aşkar etmək üçün hazırda ən yaxsı yanaşma ikili testdən (kombinə test) sonra döl exokardioqrafiyası (fetal EXO) və təfsilatlı USM müayinələrinin də aparılmasıdır.

Uzman Dr.-Mama-Ginekoloq Turab Canbaxışov

yenidoğulanlara eşitmə testi edilməsi vacibdirmi?

Azərbaycanda hər il iki yüzə yaxın körpə tam və ya qismi eşitmə qüsuru ilə anadan olur. Bu qusur anadan gəlmə ola bilər və ya sonradan yarana bilər.Anadan gəlmə eşitmə problemi irsi və ya irsi olmayan genetik faktorlardan, hamiləlik və ya doğum zamanı keçirilən bəzi pozulmalardan, asfiksiyadan, dermanların düzgün istifadə edilməməsindən, neonatal dövrdə keçirilən sarılığın ağır formasından və s.kimi səbəblərdən irəli gələ bilər. Sonradan yaranan eşitmə problemi isə istənilən yaş dövründə yarana bilər. Bunun səbəbləri meninqit, qızılca,qulağın xroniki infeksion xəstəliyi, baş və ya qulaq zədələri ola bilər. Bu mövzuda valideynlərin rolu çox vacibdir. Əgər doğulduqdan sonra eşitmə ilə bağlı skrining-test keçirilməyibsə , valideynlər körpəni diqqətlə müşaidə etməlidirlər və hərəkətlərindəki “qəribəlilikləri” göz ardı etməməlidirlər. Beləliklə eşitmə problemini erkən aylardan təsbit etmək olar. 3 ayliqkən səslərə reaksiya vermə, 7-8 ayliqkən səslər çıxartma,1 yaşdan sonra danışıq qabiliyyətinin olmaması narahat olmaq üçün işarədir. Hal-hazırda Azərbaycanın bir çox klinikalarında doğumdan sonra eşitmə testləri həyata keçərilir. Körpə ilk dəfədən testi keçməyə bilər, bu sinir sisteminin inkişafıyla bağlıdır. 2-3 ay keçdikdən sonra testi təkrar keçmək lazımdır.Əgər yenə də test keçilmirsə, onda bir üst mərkəzdə BERA testi olunur. Bu test tamamilə ağrısızdır. Körpələrə normalda sedativ maddə istifadə edərək test edirlər.Bu testdən də keçməyən uşağa iki tərəfli aparat taxılır və uşaq implant namizədliyinə alınır. Bəzən valideynlər problemdən gec xəbərdar olurlar, lakin kədərlənməyə ehtiyac yoxdur, çünki son zamanlar tibb olduqca ilərləyib. Əvvəl eşitmə qüsurlu insanlar toplumdan təcrid olunmuş qalırdısa, indi Koxlear implantasiya vasitəsilə onlar özlərini digər insanlardan heç də fərqli hiss etmirlər. Koxlear implant ətrafdakı səsləri eşitməyə yardım edən elektron bir cihazdı. Bu cihaz iki əsas hissədən ibarətdir: biri xarici komponent(danışıq prosessoru) və iç komponent(koxlear implant)-səs siqnallarını səs sinirinə keçirən komponent. Bu aparatın ən uyğun taxılma dövru dörd yaşadək olan dövrdür.

Uzman Dr. Cərrah-Otorinolarinqoloq Tural Hüseynov

Hamiləlik zamanı təhlükəsizlik cihazlaından keçmək olarmı?

Hamilə qadınların xüsusilə erkən müddətdə tez-tez soruşduqları suallardan biri də təhlükəsizlik sistemlərindəki qapılardan keçmələrində bir problemin olub-olmamasıdır.
Bu xüsusi qapılar daxilindən keçən insanın üzərində silah kimi ağır metal tapılan anda səsli siqnal verərək mühafizəçilərə xəbərdarlıq edir.Əvvəllər sadəcə hava limanları və xüsusi qoruma tətbiq olunan binaların girişlərində olan bu metal detektorlar indiki dövrdə bütün dünyada terror cəhdlərinin artması səbəbiylə xəstəxanalar, alış-veriş mərkəzləri kimi çox sayda insanın istifadə etdiyi binaların girişlərində geniş şəkildə istifadə olunmağa başlanmışdır.
Bu qapıların işləmə mexanizmi əslində çox sadədir. Yüngül elektrik axını ilə zəif bir maqnit sahəsi yaradılır və bu sahədə hər hansı bir səbəbdən kəsilmə baş verərsə siqnal verilir.Yəni bu cihazlar rentgen dalğaları ilə işləmirlər..
Bu cihazlarda yaranan maqnit sahəsi Maqnit rezonans (MR) müayinəsindən qat-qat azdır.Aparılan tədqiqatlardan da məlum olmuşdur ki,istər uşaqda,istərsə də anada hər hansı patologiyanı aşkar etmək üçün aparılan MRT müayinəsində bir problem yoxdur. Bundan əlavə, xüsusi qapıdan keçəndə maqnit sahəsinə məruz qalma müddəti MRT ilə müqayisə olunmayacaq dərəcədə qısadır.
Digər bir tədqiqatda “Physics in Medicine and Biology” jurnalında avqust 2003 tarixində dərc olunan məqalədə müxtəlif markalarda əl detektorlarının hamilə qadınlar və körpələrinə təsirləri öyrənilmiş və bu cihazların hamiləlik üçün heç bir risk yaratmadığı aşkar olunmuşdur.Ancaq xüsusilə ölkəmizdə bir çox insanın məlumatının olmaması və hamilələrə qarşı olan həssas münasibət səbəbindən xəstəxana girişlərində belə qapılardan keçmək istəməyən hamilə qadınlara imkan yaradılır. Bunun lazımsız və mənasız bir yanaşma olmasına baxmayaraq fərqli olduğunuzu hiss etmək üçün bir az oyun oynamanın zərəri yoxdur.Odur ki,bu tip qapılardan keçmək məcburiyyətində qalsanız,hamilə olduğunuzu söyləyərək fərqli münasibət tələb edə və bu haldan zövq ala bilərsiniz.

Mama-ginekoloq,Uzman Dr.Turab Canbaxışov